Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0945.789.363 | Email: tapchitrian@gmail.com

Chiến trường xưa

Trung tướng Đặng Kinh - vị tướng du kích lừng danh

Cập nhật lúc 09:00 01/06/2018

Chúng tôi từng vinh dự được gặp gỡ Trung tướng Đặng Kinh trong một buổi ghi hình ông, phục vụ cho bộ phim tư liệu mừng kỉ niệm 70 Ngày truyền thống LLVT Quân khu (31/10/1945 - 31/10/2015). Ông được mệnh danh là “vị tướng du kích” nguyên là Phó Tổng tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, nguyên Tư lệnh Quân khu 3, nguyên Tỉnh đội trưởng Kiến An từng chỉ huy nhiều trận đánh du kích nổi tiếng, trong đó có trận Cát Bi rực lửa, góp phần chia lửa cùng chiến trường Điện Biên Phủ. Dù đã ở tuổi 94, sức khỏe ngày một kém, nhưng khi biết có bộ đội đến thăm nhà, tác phong của ông như nhanh nhẹn hơn hẳn, kí ức những năm tháng hào hùng trong ông cứ thế ùa về.

Bài học sâu sắc về chiến tranh du kích

Trung tướng Đặng Kinh hồi tưởng: Trong kháng chiến chống Pháp, thành phố Hải Phòng, tỉnh Kiến An nằm sâu trong vùng địch tạm chiếm khiến cho công tác tổ chức kháng chiến gặp muôn vàn khó khăn, thử thách. Giữa lúc, “phương châm tác chiến trong vùng địch hậu đang ở thế bí” thì những chỉ đạo kịp thời, sáng suốt của Đại tướng Võ Nguyên Giáp chính là “chiếc chìa khóa thần kỳ” giúp quân và dân Hải Phòng - Kiến An mở ra một loạt chiến công lẫy lừng, vang dội.

Vào khoảng đầu tháng 7/1952, Trung tướng Đặng Kinh được Bộ Tư lệnh khu triệu tập, chuẩn bị đi dự hội nghị tổng kết chiến tranh du kích từ Bình - Trị - Thiên. Trong cuốn hồi ký “Giọt nước của dòng sông”, ông viết: “Tôi vô cùng phấn khởi và hy vọng qua hội nghị có thể học được nhiều kinh nghiệm chủ động tấn công địch, gỡ thế bí cho địa phương...”.

Tại hội nghị này, ông đã nghe và ghi nhớ như nuốt từng lời, từng đoạn tư tưởng chỉ đạo của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Trong vùng bị tạm chiếm thường diễn ra càn quét và chống càn quét, đây là quy luật đấu tranh giữa địch và ta. Địch muốn bình định thì phải càn quét, ta phá bình định của địch thì phải chống càn quét, muốn chống càn quét thắng lợi ta phải tấn công địch kiên quyết, kiên quyết tấn công địch cả trong vòng vây và ngoài vòng vây”. Nói chuyện với các đại biểu tại hội nghị ngày 13/7/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh, phân tích: “Cuộc chiến tranh du kích ở vùng sau lưng địch từ chiến dịch Hòa Bình đến nay đã phát triển khá, đồng bào và cán bộ tự tin mình có thể thắng được địch. Các cô, các chú phải biết cuộc kháng chiến của ta là trường kỳ. Kháng chiến trường kỳ gian khổ đồng thời phải tự lực cánh sinh. Phải làm sao cho địch đi đến đâu cũng có du kích đánh. Mục đích của du kích chiến không phải là ăn to, đánh lớn, mà phải tỉa dần, đánh cho địch ăn không ngon, ngủ không yên, hao mòn về tinh thần và vật chất, rồi đi đến chỗ bị tiêu diệt… Bất kỳ bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích đều phải bám sát lấy dân, hễ rời dân là nhất định thất bại. Phải xây dựng tổ chức Đảng mạnh, Đảng mạnh thì mọi công việc đều chạy...”.

Trải qua bảy năm kháng chiến ở sâu trong vùng địch hậu, với sự nhạy cảm của mình, đồng chí Đặng Kinh đã ra sức tiếp thu các bài học của Bác Hồ, bài tổng kết phá càn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Những điều đó như truyền cho ông một sức sống mới, giúp người tỉnh đội trưởng chỉ huy lực lượng du kích phát triển mạnh và ở tầm cao mới. Quán triệt và chấp hành sự chỉ đạo sáng suốt ấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy - Bộ Tư lệnh khu, Ban Chỉ huy tỉnh đội Kiến An đã hạ quyết tâm triển khai thực hiện và đã làm nên một loạt chiến công vang dội.

Bám đất, bám dân mở khu du kích

Ít ai biết rằng, Trung tướng Đặng Kinh, nguyên Tư lệnh Quân khu 3, người được mệnh danh là “vị tướng du kích” lừng danh lại xuất thân từ một phu mỏ. Ông tên thật là Đặng Văn Rợp, sinh năm 1922 tại làng Cựu Viên, xã Bắc Sơn, huyện An Lão, tỉnh Kiến An (nay là phường Bắc Sơn, quận Kiến An, thành phố Hải Phòng). Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, 11 tuổi, cậu bé Rợp phải cùng cha ra Hòn Gai (Quảng Ninh) làm công nhân mỏ than. Từ thực tế phong trào công nhân mỏ, ông được giác ngộ và đi theo cách mạng. Trong cuộc đời hoạt động cách mạng hơn 50 năm, có tới 23 năm vị tướng tài hoa này gắn bó với mảnh đất Hải Phòng - Kiến An.

Trung tướng Đặng Kinh ôn lại kỷ niệm kỷ niệm chiến trường cùng các cán bộ Ban CHQS huyện Hải An

Trung tướng Đặng Kinh nhớ lại: Người đầu tiên dẫn dắt ông đến với cách mạng chính là đồng chí Tô Hiệu (lúc đó là Bí thư Thành ủy Hải Phòng), khi ấy mang bí danh Mai Xuân Thuận. Ông được tham gia học tập các nghị quyết của Hội nghị lần thứ 8 Trung ương Đảng (5/1941); Điều lệ Việt Minh; rồi được giới thiệu đi học lớp đào tạo cán bộ quân sự của Đảng. Đây là một dấu mốc quan trọng, Trung tướng Đặng Kinh khẳng định: “Từ thời điểm ấy, tôi từ một công nhân mỏ trở thành một đảng viên cộng sản và là cán bộ quân sự đầu tiên của liên tỉnh Hải Phòng - Kiến An”. Cũng từ đây, ông được các cấp ủy Đảng phân công chỉ huy lực lượng tự vệ chiến đấu, trực tiếp chỉ huy và tham gia nhiều trận đánh lớn; tham gia khởi nghĩa giành chính quyền ở Kim Sơn (Kiến Thụy) vào tháng 7/1945; chỉ huy lực lượng vũ trang chống Nhật bảo vệ căn cứ Kim Sơn (4/8/1945) và huy động lực lượng hỗ trợ Hải Phòng khởi nghĩa giành chính quyền ở Hải Phòng và Kiến An (ngày 23 và 24/8/1945). Ông đã chỉ huy nhiều trận đánh khác trong những ngày đầu Cách mạng Tháng 8 năm 1945 trên các mặt trận An Dương - đường 5, Cầu Rào - Đồ Sơn... khiến quân nhiều phen kinh hồn bạt vía.

Trên đà thắng lợi của chiến tranh du kích, trung tuần tháng 10/1952, với bản lĩnh táo bạo của người cầm quân, trên cương vị Tỉnh đội trưởng tỉnh Kiến An, Trung tướng Đặng Kinh đã chỉ huy ba đại đội của tỉnh Kiến An và một đại đội của huyện bất ngờ luồn vào 2 xã địch chiếm đóng là Tự Cường và Đại Thắng (Tiên Lãng) đánh trận phục kích lớn trên đoạn đường quốc lộ số 10, từ bến đò Quý Cao đến Bến Cựu. Trận đánh diễn ra ác liệt và dai dẳng kéo dài một ngày. Kết quả, ta giành thắng lợi, tiêu diệt và bắt sống 250 tên địch, làm chấn động cả vùng nông thôn địch đang chiếm đóng, góp phần đắc lực phối hợp với chiến trường Tây Bắc và toàn khu.

Tiếp đến, đêm 20/4/1953, 300 bộ đội tinh nhuệ, dưới sự che chở của nhân dân huyện An Lão và thị xã Kiến An, bất ngờ tập kết vào 4 khu kho tàng và căn cứ lớn ngay trong thị xã (tỉnh lỵ Kiến An). Ta đốt kho làm cháy 500 xe pháo cơ giới, phá hủy 60 kho đạn, tiêu diệt và bắt sống 700 tên địch trong đó có tên Tỉnh trưởng Trịnh Như Tiếp và toàn bộ chỉ huy Bảo chính đoàn. Ngay hôm sau, một bộ phận đánh càn ở thôn Đại Điền (xã Tân Viên, huyện An Lão) tiêu diệt thêm 206 tên, chủ yếu là lính Âu Phi, không kể hàng tiểu đoàn Âu Phi bị kho bom nổ giết chết.

Chiến thắng Kiến An phối hợp nhịp nhàng với chiến trường Thượng Lào, là trận đánh lớn nhất vào một tỉnh lỵ trong phạm vi cả nước, trong vùng địch tạm chiếm mà lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ghi nhận. Khu ủy Tả ngạn đánh giá: “Chiến thắng thị xã Kiến An chứng tỏ bất cứ vị trí nào trong vùng địch tạm chiếm cũng đều không phải là vùng bất khả xâm phạm. Chiến thắng Kiến An cùng với cao trào nổi dậy của nhân dân ta trong khu Tả Ngạn giáng một đòn nặng nề, góp phần đánh bại kế hoạch bình định đồng bằng của tướng R.Xalăng”.

Từ trận càn Cờ - lốt tới chiến thắng Cát Bi

Mỗi chiến thắng của bộ đội địa phương và dân quân du kích trong kháng chiến chống Pháp trên địa bàn TP Hải Phòng và tỉnh Kiến An đều mang dấu ấn đậm nét của Trung tướng Đặng Kinh. Sau chiến thắng Sở Dầu là cuộc đánh thắng trận càn Cờ-lốt (Claude) ở huyện Tiên Lãng (từ 28/8 đến 19/9/1953). Ngày đó, toàn tỉnh gom sức chuẩn bị cho Huyện ủy Tiên Lãng lãnh đạo toàn dân vũ trang, toàn dân đấu tranh chính trị, cất giấu của cải, phân tán bộ đội huyện, trang bị mạnh cho quân du kích nhất là mìn, chông. 8 giờ sáng ngày 28/8/1953, thực dân Pháp huy động các loại xe GM-5, GM-3, hai tiểu đoàn dù, hai tiểu đoàn khinh quân cùng tập hợp thành tổng số 12 tiểu đoàn trong lực lượng Com-măng-đô; 12.000 quân biệt kích, chưa kể số quân biên chế trên các phương tiện tham chiến, 17 chiếc tàu chiến, 60 tàu đổ bộ, 1 tiểu đoàn xe lội nước tiến ào ạt vào Tiên Lãng nhằm mục đích bình định, san phẳng căn cứ này và phá bàn đạp của ta dùng để tấn công chúng vào thành phố, thị xã.

Địch chia trận càn làm 3 đợt. Đợt một, bao vây càn quét khu Bắc huyện, “cất vó” hai xã Cấp Tiến và Khởi Nghĩa. Ngay từ ngày đầu chống càn ta đánh ba trận ở thôn Hán, phía Nam xã Kiến Thiết, tiêu diệt 76 tên lính Âu Phi. Địch đi đến đâu cũng bị bộ đội địa phương huyện, cùng du kích và toàn dân đánh trả. Đợt hai, địch tiến đánh phía Nam huyện. Đợt ba, sau khi bao vây chặt, địch “càn quét chà đi xát lại”, dùng Com-măng-đô, biệt kích, tàu xe chốt giữ, xây dựng chính quyền tề ngụy. Khi càn quét, địch gây ra cho nhân dân Tiên Lãng muôn vàn tội ác. Hàng vạn ngôi nhà bị đốt, hàng nghìn thanh niên nam nữ bị giết dã man. Phía ta có lực lượng của huyện và hai đại đội của tỉnh luồn vào đánh phá ngay trong vòng vây, giáng cho địch những đòn tổn thất nặng nề. Nhờ quán triệt tốt phương châm chống càn của đồng chí Tổng Tư lệnh, dân và quân Tiên Lãng dưới sự trợ giúp của bộ đội tỉnh đã anh dũng chiến đấu, kết hợp với đấu tranh chính trị có hiệu quả. Qua 22 ngày đêm chống càn, ta diệt 1.367 tên, làm thất bại kế hoạch bình định của địch và là thắng lợi đầu tiên đánh bại kế hoạch bình định của Nava.

Ngày 29/9/1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen đồng bào, chiến sĩ, cán bộ Tiên Lãng và tặng thưởng huyện Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, 12 trong 14 xã được tặng Huân chương Chiến công các hạng. Ngày 14/11/1953, khu Tả Ngạn tổ chức tổng kết kinh nghiệm chống càn. Đồng chí Đỗ Mười, Bí thư kiêm Chính ủy khu nói: “Thắng lợi trên đây làm cho quân dân và cán bộ ta tin tưởng hơn vào khả năng phá càn quét, thanh toán được phần lớn tư tưởng bi quan trước kế hoạch Nava. Các cấp ủy Đảng trong và ngoài quân đội đã học tập được nhiều kinh nghiệm trên mặt trận chỉ đạo chống càn quét…”.

Trên đà thắng lợi, đêm ngày 31/1/1954, chỉ với một lực lượng nhỏ gồm 4 tiểu đội được nhân dân hai xã Ngọc Xuyên và Ngọc Hải của Đồ Sơn che chở và phối hợp, ta tiêu diệt gọn đội quân bảo vệ sân bay, phá hủy 5 máy bay vận tải Đa-kô-ta tại sân bay Đồ Sơn, thiêu hủy kho xăng dầu Hang Dơi với hàng chục vạn lít xăng dầu. Đây là chiến thắng bản lề, tạo điều kiện và kinh nghiệm quý để ta đánh vào sân bay Cát Bi sau này.

Để “chia lửa” cho chiến trường Điện Biên Phủ, trận tập kích sân bay Cát Bi, ngày 7/3/1954 thêm một lần chứng tỏ tư duy đánh địch táo bạo, sáng tạo của người chỉ huy Đặng Kinh. Từ chỗ chuẩn bị lực lượng gồm 130 cán bộ, chiến sĩ, ông mạnh dạn thay đổi kế hoạch đánh lớn ban đầu, tuyển lựa 32 cán bộ, chiến sĩ, tổ chức trinh sát nắm vững tình hình địch, chọn địa bàn ém quân rồi bố trí lực lượng luồn sâu vào trận địa của địch, bất ngờ khai hỏa phá hủy nhiều máy bay địch.

Người dân Hải Phòng, tỉnh Kiến An và các khu vực lân cận hẳn không thể nào quên, sự kiện đêm 7/3/1954, 32 cán bộ, chiến sĩ qua 7 tháng xây dựng cơ sở đóng quân và nắm địch, được sự che chở cất giấu của Đảng bộ và nhân dân Kiến Thụy, (đặc biệt là của nhân dân xã Hòa Nghĩa) bất ngờ đột nhập sân bay Cát Bi, phá hủy 59 máy bay, phần lớn là máy bay chiến đấu và vận tải hạng nặng. Đây là trận đánh phá sân bay lớn nhất trong lịch sử kháng chiến chống Pháp, phối hợp có hiệu quả với chiến dịch Điện Biên Phủ. Chiến thắng Cát Bi có ý nghĩa lịch sử lớn, là chiến thắng có hiệu quả nhất, ta hy sinh ít nhất, địch bị phá hủy nhiều máy bay nhất trong kháng chiến chống Pháp. Theo đó, ta đánh trực tiếp vào căn cứ hậu cần chiến lược của địch ở Điện Biên Phủ, góp phần vào chiến thắng lịch sử vĩ đại này. Chiến thắng Cát Bi đã làm nhụt ý chí xâm lược của thực dân Pháp, làm cho chúng thấy rằng đất nước Việt Nam không có nơi nào là “bất khả xâm phạm” đối với quân xâm lược. Chiến thắng Cát Bi là cách đánh sáng tạo, minh chứng rõ nét cho tư tưởng chỉ đạo: “lấy ít thắng nhiều, yếu thắng mạnh, đánh vào những nơi mà quân địch cho rằng ta không bao giờ dám đánh” của đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Trong cuộc đời làm cách mạng của mình, một trong số những tướng lĩnh mà Trung tướng Đặng Kinh luôn giành sự kính trọng đặc biệt là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với ông, những chiến tích lừng lẫy mà quân dân dân Kiến An - Hải Phòng giành được bắt nguồn từ chính những hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu của Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp. Hải Phòng, Kiến An được tiếp thêm sức mạnh hoàn thành xuất sắc sứ mệnh đấu tranh của địa phương đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, xứng đáng là thành phố Cảng anh hùng, trung dũng, quyết thắng.

Tư tưởng “ít thắng nhiều, yếu thắng mạnh, đánh vào những nơi địch cho rằng không bao giờ quân ta dám đánh” ăn sâu vào trái tim, khối óc của vị tướng du kích tài ba trong suốt chặng đường chiến đấu. Từ ban đầu là loạt các trận đánh trên đất Hải Phòng, rồi sau đó trở thành nghệ thuật chiến dịch khi ông trưởng thành làm Phó Tư lệnh rồi Tư lệnh Quân khu 3 trong 20 năm chống Mỹ. Không chỉ vậy, nó còn tiếp tục được vận dụng hiệu quả trong nhiệm vụ tham mưu chiến lược cho Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng khi ông giữ chức Phó Tổng tham trưởng Quân đội hân dân Việt Nam.

Nắng thu vàng rực tỏa bóng xuống ngôi nhà 207 thuộc phường Trung Lực (quận Hải An, TP Hải Phòng). Sức khỏe, cùng gánh nặng tuổi tác của ông không cho phép chúng tôi “quấy rầy” thêm nữa. Nhưng chỉ bấy nhiêu thời gian và cuốn hồi kí “giọt nước của dòng sông” ông tặng, cùng với những trang sử về vị tướng du kích lừng danh, chúng tôi càng hiểu thêm về ông - một trong những vị tướng có kinh nghiệm bậc nhất về tổ chức và chỉ huy chiến tranh du kích trong vùng địch hậu. Điều đó thật dễ hiểu, khi nói đến sự áp dụng của chiến tranh du kích trong kháng chiến chống Pháp thì không thể không nhắc đến tên tuổi của ông - một người chỉ huy chiến đấu trong vùng địch tạm chiếm mà mỗi lần nhắc đến khiến thực dân Pháp và bọn tề gian ác ôn kinh hồn, bạt vía...

Trước khi chia tay chúng tôi, Trung tướng Đặng Kinh căn dặn: “Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những bài học kinh nghiệm, tư tưởng chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫn còn mãi. Điều đó, đã giúp cho Kiến An - Hải Phòng nói riêng, LLVT Quân khu nói chung góp sức làm nên những trang sử hào hùng của dân tộc. Tôi mong rằng thế hệ trẻ ngày nay, nhất là cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu 3, cần tiếp nối truyền thống, hoàn thành tốt nhiệm vụ góp, phần cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN”.

THÁI BÌNH (Báo QK3)

Chia sẻ:

Bình chọn: (0 Lượt bình chọn)

Ý kiến bạn đọc (0)

Các tin khác