Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 06.969.4582 | Email: tapchitrian@gmail.com

Chiến trường xưa

Từ Đại đội 5 du kích đến Đại đội 365 Bộ đội Quảng Bình

Cập nhật lúc 16:39 27/06/2020

(ĐTTA) - Sáng 27 tháng 3 năm 1947, Pháp đổ bộ vào cửa biển Nhật Lệ, đánh chiếm Đồng Hới, mở đầu cuộc xâm lược Quảng Bình. Tháng 4 năm 1947, địch tiếp tục đánh ra sông Gianh, kiểm soát vùng duyên hải, vùng đồng bằng 3 huyện Lệ Thủy, Quảng Ninh, Bố Trạch và vùng Ba Đồn, Nam Quảng Trạch.

Nhân dân vùng Nam Quảng Trạch đã tản cư, thực hiện vườn không nhà trống, liên tục tiến công quấy phá địch. Ngày 12 tháng 10 năm 1947, đại đội du kích thường trực huyện đội Quảng Trạch được thành lập lấy tên là Đại đội 5. Toàn đại đội có 94% là đảng viên, gồm những thanh niên khỏe mạnh, hăng hái, dũng cảm. Ban chỉ huy đại đội gồm 5 người, do đồng chí Phạm Điệt làm đại đội trưởng, đồng chí Trương Sô làm đại đội phó, và đồng chí Phạm Bá Dượng làm chính trị viên. 
 
Để mở rộng vùng kiểm soát làm bàn đạp tấn công vùng tự do Tuyên Hóa, tháng 5 năm 1948, địch tổ chức 2 cuộc càn quét vào làng Cảnh Dương, bị quân dân ta phối hợp với đại đội 5 chặn đánh quyết liệt, tiêu diệt được 12 tên trong đó có một tên quan hai, buộc chúng phải tháo chạy. Ngày 19 tháng 5 năm 1948, đại đội 5 phối hợp với tiểu đoàn 400 (Hà Tĩnh) tập kích các vị trí Ba Đồn, Minh Lệ gây cho địch nhiều thiệt hại. Đặc biệt ngày 12 tháng 7 năm 1948, địch tấn công vùng Roòn với lực lượng lớn gồm thủy, lục, không quân hơn 1000 quân. Ở Mũi Vích (Hòa Trạch), một tiểu đội của đại đội 5 đã ngoan cường đánh chặn nhưng địch đông gấp nhiều lần nên đành phải rút lui. Hơn một ngày đêm chiến đấu, tuy lực lượng không cân sức nhưng dựa vào công sự và vật cản, quân dân Cảnh Dương đã tiêu diệt được 11 tên Pháp trong đó có 1 tên quan ba. Làng Cảnh Dương trở thành làng anh hùng, một điểm sáng trong phong trào chiến tranh du kích của tỉnh Quảng Bình. 
 
Sáng 10 tháng 8 năm 1948, một đoàn xe của địch đi kinh lí Tiên Lương về, trên xe có 16 tên Pháp (trong đó có thiếu tá quan năm Niox đặc phái viên của tướng Lebis) và 3 tên sĩ quan Pháp, bị 2 tiểu đội của Đại đội 5 phối hợp với 2 Tiểu đội của tiểu đoàn 400 chặn đánh. Sau 1 giờ chiến đấu, ta đã diệt 14 tên Pháp, bắt sống tên Carapel. Tên tỉnh trưởng Quảng Bình Nguyễn Hữu Nhơn bị thương nặng rồi bỏ mạng cùng tên tỉnh phó Đặng Đàm và phủ trưởng Quảng Trạch, Tôn Thất Cảnh. Ta phá hủy 5 xe jeep, thu 2 súng trường, 1 súng col 12. Đây là trận phục kích kết hợp vận động chiến đấu có phương án chiến đấu hợp lý do đồng chí Lê Văn Huyên - tham mưu trưởng Tiểu đoàn 400 chỉ huy. 
 
Đầu năm 1949, bộ đội và du kích xã Thuận Trạch đột kích vị trí Ba Đồn, bắn súng cối diệt 3 lính Pháp. Các chiến sĩ Đại đội 5 được nhân dân dẫn đường, trừ khử được 11 tên Việt gian trong đó có 2 tên chánh tổng (Tổng Khanh và Tổng Diến), 1 nhân viên phòng nhì, bắt sống 8 tên khác. Đặc biệt ở làng Thuận Bài (xã Quảng Thuận ngày nay) có tên gián điệp Lê Hồng Đức khét tiếng gian ác, các chiến sĩ Đại đội 5 được mẹ Phước và chị Lê che chở đã đột nhập bắt chúng tại nhà, đưa về xử lí.
 
Cuối tháng 6 năm 1949, Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Quảng Trạch lần thứ II tổ chức tại Đá Đen (xã Phú Trạch) ra nghị quyết hưởng ứng cao trào “Quảng Bình quật khởi”, bằng mọi hình thức giành lại quyền chủ động trên địa bàn. Tỉnh ủy phát động “20 ngày đánh mạnh”, đẩy mạnh phong trào chiến tranh du kích ở Bố Trạch và Quảng Trạch lên một bước mới. Tháng 8 năm 1949, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị xây dựng lực lượng bộ đội địa phương và dân quân, chuyển các đại đội du kích tập trung thành bộ đội địa phương. Ngay từ đầu tháng 12 năm 1949, đại đội 5 du kích huyện Quảng Trạch chuyển thành bộ đội 365. Đại đội 365 đã cùng tiểu đoàn 418 (Trung đoàn 57 Nghệ An mới tăng cường cho Quảng Bình), bao vây đánh đồn Hòa Ninh, Minh Lệ, Phú Ninh, Đơn Sa, Ba Đồn bắt nhiều tù binh thu vũ khí. Đầu năm 1950, các chiến sĩ đại đội 365 đã kết hợp với tiểu đoàn 418 giải phóng nhiều thôn ở Nam, Bắc sông Gianh.  
 
Ngày 27 tháng 2 năm 1950, đại đội 365 và dân quân, du kích tham gia cùng Tiểu đoàn 418 đã đập tan trận càn của địch vào vùng nam Quảng Trạch, làm nên chiến thắng Phú Trịch vang dội. Ta tiêu diệt 120 tên, bắn bị thương hàng trăm tên khác, bắt sống 10 tên, bắn chìm 4 tàu thuyền và thu hàng trăm khẩu súng của địch. Thắng lợi trên đã đập tan âm mưu tái chiếm của địch, buộc chúng phải rút hết khỏi các đồn Minh Lệ, Tiên Lệ (Quảng Trạch), Troóc, Hà Lời, Cổ Giang, Cao Lao (Bố Trạch) về củng cố hệ thống phòng ngự dọc quốc lộ 1A vào tháng 4 năm 1950.
 
Đại đội 365 lớn mạnh không ngừng, kết hợp với lực lượng dân quân, du kích các xã bảo vệ mùa màng, đánh trả các cuộc càn quét của địch ra vùng tự do. Trong năm 1951, ta phục kích các cánh quân của địch càn ra phía Bắc huyện, phát hiện và xử lí một số tên gián điệp phản động khét tiếng gian ác ở vùng địch hậu, đồng thời khám phá được một số ổ gián điệp ở vùng tự do.  
 
Tháng 5 năm 1952, trên địa bàn huyện Quảng Trạch chỉ còn 2 đồn chính ở Ba Đồn và Mỹ Hòa. Ba Đồn là vị trí mà địch có thể khống chế được 3 xã An Trạch, Thuận Trạch, Phong Trạch và phía Bắc tỉnh Quảng Bình. Thực dân Pháp đã xây dựng vị trí này thành cụm phòng thủ  chiến lược vững chắc, có hệ thống công sự nhiều tầng, nhiều lớp, có lực lượng hỗn hợp ngụy binh và Âu Phi bảo vệ. Cách Ba Đồn 8 cây số là đồn Mỹ Hòa nằm sát Cửa Gianh, khống chế ta tiếp tế bằng đường thủy từ Thanh - Nghệ - Tĩnh vào.
 
Bộ chỉ huy mặt trận quyết định đưa trung đoàn 95 do trung đoàn trưởng Lê Văn Tri chỉ huy (sau này là Trung tướng - Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân - Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa IV) phối hợp với đại đội 365 và trung đoàn 18 do trung đoàn trưởng Nguyễn Hòa chỉ huy (sau là Trung tướng – Ủy viên Trung ương Đảng khóa V), giải phóng Ba Đồn - Mỹ Hòa.  
 
Đêm 30 tháng 5 năm 1952, sau 20 phút nổ súng, Trung đoàn 18 làm chủ trận địa ở Mỹ Hòa bắt tù binh, thu vũ khí. Quân địch ở đồn Thanh Khê bắn chi viện, lập tức bị hỏa lực của ta đóng ở Cao Lao bắn áp chế, đồn địch bốc cháy. Ở hướng chính, trung đoàn 95 và đại đội 365 nhổ xong tháp canh Cửa Phủ, Hàng Bò ở ngoại vi, tiếp tục tiến công vị trí Ba Đồn. Ta tập trung cối “câu” vào nhưng không tài nào áp chế được hỏa lực của địch. Lính Âu Phi ngoan cố bắn ra như mưa. Đạn địch đan thành lưới lửa trước tiền duyên, nhiều chiến sĩ hi sinh. Các mũi đột kích của ta xông vào mở đột phá khẩu. Cuộc chiến diễn ra mỗi lúc một gay go. Sau 2 tiếng đồng hồ, quân ta mở được đột phá khẩu và nổi kèn xung phong. Xung kích ào lên tiến vào khu trung tâm, dùng lựu đạn và tiểu liên, súng trường tiêu diệt địch. Quân địch rút xuống hầm ngầm cố thủ, chống cự điên cuồng cho đến sáng. Ta để lại 2 trung đội bao vây và theo dõi địch, bộ đội lui quân bổ sung lực lượng.  
 
Sáng 31 tháng 5, địch điều 1 tiểu đoàn Âu Phi từ Đồng Hới ra Thanh Khê, cùng 5 ca nô ngược dòng sông Gianh lên tiếp viện cho Ba Đồn. Ca nô địch vừa cập bến, bộ phận chặn viện của ta tấn công bất ngờ, dồn chúng xuống bãi lầy, diệt hàng trăm tên. Bộ phận bao vây ở Ba Đồn được lệnh tập trung về một phía chuẩn bị đánh viện binh. Tối cùng ngày ta mở đợt tấn công lần thứ hai, tiêu diệt và làm bị thương 180 quân địch, thu 200 súng và 5 tấn đạn dược.
 
Quê hương được giải phóng, nhân dân vô cùng phấn khởi, vùng tự do được mở rộng từ Quảng Trạch, Tuyên Hóa đến Thanh - Nghệ - Tĩnh. Nhưng hạ tuần tháng 6, địch quay lại xây 2 lô cốt tại bến phà Bắc sông Gianh để bảo vệ vị trí Thanh Khê. Chúng bắt dân các xóm sát đồn như xóm Cửa, xóm Cồn, Tân Thành sang Thanh Khê. Vùng Mỹ Hòa trở thành vành đai trắng - nơi thường xuyên diễn ra giao tranh giữa ta và địch. Phía bờ Nam có 3 chiếc ca nô của địch thường xuyên túc trực tiếp viện khi ta đánh 2 lô cốt bờ Bắc. Ở vùng tự do, các phần tử phản động vẫn điên cuồng chống phá Đảng và nói xấu chế độ. Lợi dụng lòng tin của giáo dân, linh mục Kiểm ở Đơn Sa, linh mục Khởi ở Hướng Phương liên kết với bọn phản động ngóc đầu dậy. Nhiệm vụ của bộ đội 365 và dân quân du kích là phối hợp với công an giữ vững an ninh trật tự xã hội, bảo vệ kho tàng và các cơ sở kinh tế, kiên quyết trừng trị những tên đầu sỏ ngoan cố.  
 
Giữa lúc đó, các huyện phía nam thiên tai ập đến, chỉ trong vòng nửa tháng (từ 15 đến 31 tháng 10 năm 1952) có 3 trận lụt lớn. Có hai chiếc ca nô địch bị sóng đánh dạt sang Mỹ Hòa, địch điều chiếc thứ 3 chở quân sang định kéo về. Lúc này đại đội 365 bố trí tiểu đội 2, thuộc trung đội 25 phục sẵn. Tiểu đội này do đồng chí Nguyễn Quang Thông, quê thôn Lâm Xuân, xã Minh Trạch (nay là xã Quảng Thủy) làm tiểu đội trưởng. Khi chiếc ca nô đổ bộ tiến đến gần 2 chiếc ca nô bị trôi, đồng chí Thông ra lệnh nổ súng. Bọn địch hoảng hốt bắn trả và quay đầu lại nhưng bị nước lũ nhấn chìm. Nghe súng nổ một tốp địch do tên Thạnh, một công an biến chất theo giặc từ Thuận Bài dẫn quân chạy về bị ta đuổi theo. (Tên Thạnh người Di Luân, lấy vợ Thuận Bài về nhà thăm lụt. Thạnh là một tên tay sai nguy hiểm, đại đội 365 đã có lệnh phải bắt sống tên này). Bọn địch trong 2 lô cốt bắn ra yểm trợ cho tên Thạnh cùng đồng bọn chạy vào lô cốt nên đồng chí Hoàng Đạnh (quê ở Minh Lệ - Quảng Minh) quyết định phải tiêu diệt. Anh dùng lựu đạn ném trúng đội hình, tên Thạnh chết ngay tại trận, hai tên khác bị thương lóp ngóp bò vào lô cốt. Lúc này, lợi dụng sóng to gió lớn các chiến sĩ của ta kéo 2 ca nô vào, thu 2 khẩu ca nông, 2 đại liên, 6 trung liên, 12 tiểu liên và một số đạn dược.
 
Năm 1953, địch còn nhiều lần dùng ca nô chở quân từ Thanh Khê qua sông Gianh hòng đánh úp lực lượng ta nhưng đều thất bại. Tiêu biểu là các trận đánh hai ngày 25, 26 tháng 11 năm 1953 ở thôn Mỹ Hòa, đại đội 365 tiêu diệt 11 tên, bắn bị thương 8 tên. Các đơn vị chủ lực tập trung cho các chiến trường chính ở hạ Lào và mặt trận Điện Biên Phủ. Đại đội 365 củng cố các trạm bảo vệ trọng điểm, bảo đảm an toàn cho các đoàn dân công vận tải, bộ đội hành quân, trú quân dọc hành lang chiến lược. 
 
Kết thúc kháng chiến, đại đội 5 du kích Quảng Trạch và sau này là bộ đội 365 đã phối hợp với bộ đội chủ lực và lực lượng dân quân, du kích đánh trên 400 trận, tiêu diệt trên 200 tên địch, bắt sống 50 tên, đốt cháy 10 xe quân sự, thu hàng trăm súng các loại. Nối tiếp truyền thống anh hùng năm xưa, lực lượng vũ trang Quảng Trạch tiếp tục phát huy trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và bảo vệ Tổ quốc sau này.
 
Hoàng Minh Đức
 

 

Chia sẻ:

Bình chọn: (0 Lượt bình chọn)

Ý kiến bạn đọc (0)

Các tin khác