Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0945.789.363 | Email: tapchitrian@gmail.com

Nhịp cầu bạn đọc

Xuân Sơn là địa chỉ có hài cốt liệt sĩ

Cập nhật lúc 14:58 03/12/2018

Đêm ngày 26.12.1966, các chiến sĩ tiểu đoàn 8,9 thuộc trung đoàn 22, Sư đoàn 3, Quân khu 5 đã tấn công cứ điểm Xuân Sơn mà quân Mỹ gọi mật danh là LZBid thuộc địa phận xã Ân Nghĩa (nay là xã Ân Hữu) huyện Hoài Nhơn tỉnh Bình Định.

Tâm sự của một cựu chiến binh

Thiếu tá Đặng Hà Thụy, năm sinh 1945, quê xã Hoài Thanh Tây, Hoài nhơn, Bình định, Trong kháng chiến chống Mỹ, nhập ngũ 25-8-1961 , thuộc tỉnh đội Bình Định. Công tác tại  Đoàn 5501 ông tâm sự nhiều năm qua tôi đã tự nguyện cùng đồng đội tham gia công tác tìm kíếm thông tin về Liệt sĩ. Nhờ kết nối qua Internet và trang mạng xã hội đã khai thác một số thông tin từ phía Cựu binh Mỹ về những trường hợp trong các trận đánh còn hố chôn lấp tập thể chưa được xác minh, tìm kiếm qui tập nhiều, liệt sĩ của ta trên chiến trường Bình định.
Được sự cộng tác của các bạn trẻ từ Thành phố Hồ chí Minh và Hà nội như KTS Nguyễn xuân Thắng và trang Kỷ vật kháng chiến và sau đó có các cựu binh Mỹ cùng góp sức gửi nhiều thông tin liên quan đến việc chôn cất các liệt sĩ tại chiến trường này trong chiến tranh.
 
Sau trận tập kích trận địa pháo binh Mỹ thuộc sư đoàn Không vận số 1 Mỹ  ngày 26 tháng 12 năm 1966.  Những tình tiết trong tư liệu không thể hiện tính tuyên truyền, và không phục vụ cho mục đích tuyên truyền vì có những tình tiết đau xót về sự hy sinh để có được chiến công của một trận đánh có ý nghĩa then chốt trong thời điểm quân Mỹ đang thực hiện các chiến dịch “ Tìm diệt”  và “Bình định”  khốc liệt ở Miền Nam trong những năm từ 1965 đến 1970.
Tất cả Thông tin tư liệu liên quan trận đánh này tôi đã tự dịch, sao chụp hình ảnh và gửi văn bản cho Phòng chính trị- Chương trình 1237 của Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Bình Định. Chúng tôi đã cùng Huyện đội Hoài Ân lên tại khu vực khảo sát xác định vị trí trận địa cũ, gặp một số nhân chứng nguyên là du kích và người dân địa phương có mặt khu vực những năm đó, hỏi về tình hình đã qui tập mộ liệt sĩ những năm qua nhằm giúp cho việc tiếp tục tìm và khai quật các vị trí , cho đến nay vẫn còn chờ quyết định của quân đội vì khu vực trận địa cũ hiện là rừng trồng mới trên 3 năm tuổi và còn cả sự hoài nghi về những thông tin do chúng tôi cung cấp.

Trong bài viết này tôi chỉ trích gửi một số mảng tin và hình ảnh, tư liệu chính liên quan tình hình, còn vị trí hố chôn lấp tập thể ở trận địa Xuân-sơn, không thể gửi hết các tài liệu của hai bên vì không sát thực cho mục đích tìm kiếm thông tin xác minh về hài cốt Liệt sĩ. 
                             
Tình hình địch

Sư đoàn Kỵ binh bay số 1  Mỹ  : 1st Cavalry ( thành lập từ năm 1921 là sư đoàn Bộ binh trong thế chiến thứ 2) Trong chiến tranh VN là đơn vị Bộ binh Không vận . Đến tháng 4 năm 1965 đổ bộ lên cảng Qui-nhơn Bình định. Lên thiết lập căn cứ có sân bay phản lực bên cạnh tại Thị xã Pleiku và An-khê tỉnh Gia-lai. Là lực lượng chủ yếu trong chiến lược  “ HAI MÙA KHÔ” ở Việt nam , trực tiếp là chiến trường Bình định . Cùng với hỏa lưc hỗ trợ Xe tank M-41, M-48 , Pháo binh từ 105mm đến 175 và 203mm được đảm bảo phối hợp cơ động bằng đường không của sư đoàn Không vận 101 ( Aire-born  Division) với trên 500 máy bay trực thăng các loại. Từ khi vào Việt -Nam cho đến tháng 1 năm 1973 rút quân về Mỹ đã trải qua 9 đời chỉ huy từ Thiếu-tướng đến Trung-tướng.

Mùa khô thứ nhất, Sư đoàn này đã tiến hành các cuộc đổ bộ phản kích mở sang khu vực nam tỉnh từ tháng 9 năm 1965 ở Thuận-Ninh, Cát-Sơn và Thuận-Hạnh , với lực lượng nhiều tiểu và đoàn chỉ là những trận đánh thăm dò chủ lực Quân-giải-phóng.  Chúng chưa gặt hái được gì đáng kể, song đã phải chịu những tổn thất nặng nề như ở Thuận - Ninh và Thuận-Hạnh huyện Bình-Khê ( nay là huyện Tây sơn ) chỉ cách căn cứ không quân Phù-Cát từ 8 đến 12 cây số.
Chính thức vào mùa khô thứ nhất ( từ tháng 2 năm 1966) với chiến dịch : MACHER  và WHITE-WING 1 đánh ra bắc Bình Định với lực lượng lữ đoàn 3 Kỵ binh bay cùng phối hợp các Liên đoàn, Tiểu đoàn chủ lực Ngụy xuống vùng đồng bằng Hoài-Nhơn lên vùng núi đông sông An-Lão do tướng Harry W . O. Kinnard trực tiếp chỉ huy.
Đến giũa năm 1966 chuyển trọng điểm vào cuộc hành quân WHITE-WING 2, đánh sang vùng núi An-Lão và bắc Hoài –Ân , gọi là “ Truy kích “ quân giải phóng  sau khi ở Whiter Wing 1 chưa gặt hái được gì đáng kể. Bộ đội chủ lực, địa phương và du-kích có phong trào phát triển mạnh tiêu diệt, sinh lực địch bị tiêu hao, trực thăng bị địch bắn rơi hàng ngày.
Để chuẩn bị thế trận cho bước vào MÙA KHÔ THỨ II,  chuyển trọng điểm vào vùng núi phía Tây Hoài-Ân và huyện Vĩnh-Thạnh . Ngoài những đợt oanh kích liên tục nhiều ngày của B-52 vào các vùng núi trọng điểm  từ Tây Phù Cát đến Hoài Ân. Chúng thiết lập các căn cứ pháo binh trong vùng để chuẩn bị chi viện cho hành quân vào mùa khô thứ hai khu vực nói trên.
Tháng 12-1966 : Mỹ thiết lập trận địa pháo lớn hỗn hợp từ 105 đến 155mm, với lực lượng trong biên chế của hai tiểu đoàn pháo binh và bộ binh ở gần ngã ba Kim-sơn thuộc xã Ân-Nghĩa huyện Hoài Ân  (trận địa Gò-Gai), sau đó bị mưa lũ tràn ngập, một số lính chết, pháo đạn bị ngập. Chúng phải huy động cấp tốc trực thăng di chuyển toàn bộ lên thiết lập trận địa trên đồi thấp:         

 

Bản đồ trận địa

Diễn biến trận tập kích trận địa pháo Xuân sơn:

Cứ điểm Xuân-sơn thuộc địa phận xã Ân-Nghĩa ( nay là Ân-Hữu), huyện Hoài-Ân (Bình Định) trong thung lũng Kim-Sơn. Là cứ điểm hổn hợp bộ binh và pháo binh Mỹ thuộc Lữ đoàn 1, sư đoàn 1 Kỵ binh bay ( 1st Cavalry). Trận địa có diện tích hình bầu dục dài 350m rộng 150m ( theo mô tả của Mỹ) trên một gò đồi, độ cao chừng 10 mét. Bao bọc 3 mặt là sông Nước-Lương. Phía Bắc là đồi núi. Trận địa mới di chuyển lên, nên cấu trúc chủ yếu là công sự hầm hào và ụ pháo. Ngoại vi chỉ là hàng rào kẽm gai bùng nhùng thả vội .
Thời điểm tác chiến diễn ra trong mùa mưa lũ, khó khăn cho lực lượng ta từ lúc hành quân đường đến khi triển khai đội hình và hỏa lực trợ chiến và giờ G nổ sungi. Thực hiện trận đánh, Trung đoàn 22 sử dụng hai tiểu đoàn  8 và 9. Lực lượng Pháo binh đi cùng của sư đoàn ( Cối 82mm, DKZ 57-75mm, súng cao xạ 12ly 7 ) được tăng cường lực lượng của tiểu đoàn đặc-công, lực lượng công-binh và bộ đội, du kích địa phương trong công tác chuẩn bị chiến trường.
Sau 4 ngày hành quân, đêm 22-12-1966 các đơn vị đã đến vị trí tập kết. Các đơn vị sẵn sàng vào chiếm lĩnh trận địa thì trời mưa rất to suốt  ngày 23 tháng 12,tràn ngập cả cánh đồng Hội-Nhơn, Các đơn vị gặp khó khăn trong bảo quản vũ khí khí tài và đảm bảo ăn uống cho bộ đội. Vì vậy cuộc chiến đấu diễn ra vào 24 giờ đêm 26 tháng 12 năm 1966.

Báo cáo của Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 22  sau trận tập kích vào Xuân-Sơn

Tài liệu này trích trong một cuốn sổ của cán bộ chỉ huy đơn vị thuộc Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 22 ghi chép tóm lược về phần đơn vị tham gia đêm tiến công Xuân-sơn.                                    Mỹ gọi mật danh cứ điểm nầy là:  LZ Bird  ) Mỹ có 2 đại đội Bộ-binh và 2 đại đội Pháo binh có 2 pháo 155mm , 4 pháo 105mm , 4 pháo dã chiến? 2 DKZ 75mm và súng cối.Tài liệu này do quân Mỹ thu giữ được vào tháng 2 năm 1967. Chặng đường hành quân từ nơi xuất phát đến mục tiêu mất 4 ngày trong khi một phần ba quân số bị sốt rét, 13 người bị lạc, 1 đào ngũ,;  đến điểm tập kết trời mưa to. Do thời tiết xấu nên trận đánh lùi lại 2 ngày; Bố trí hoàn tất lực lượng lúc 15 giờ ngày 26 tháng 12. Mở màng tấn công hồi 23h45 ngày 26 tháng 12. Sau 25 phút , Đại đội 2 báo cáo vị trí pháo đội  155mm đã bị chiếm. Sau 2 giờ chiến đấu trận địa của quân Mỹ bị quân ta chiếm giữ. Bộ đội ta bị thương 43, hy sinh 20, mất tích 16 ? , lạc mất 13?  

Như vậy cứ điểm Xuân Sơn mà Mỹ gọi mật danh là : LZ Bid thuộc địa phận xã Ân Nghĩa (nay là Ân Hữu), huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định, trong thung lũng Kim Sơn. Nơi đó đã xẩy ra cuộc chiến đấu của tiểu đoàn 8 tiểu đoàn 9, trung đoàn 22, Sư đoàn 3, quân khu 5 với sư đoàn Ky binh bay số 1 Mỹ vào 24h ngày 26.12.1966 . Nơi đây, theo như ghi chép của tiểu đoàn 8 thì có thể có các hài cốt liệt sĩ của ta ở khu vực này. Các đơn vị tìm kiếm và quy tập nên triển khai lực lượng, phối hợp với thiếu tá Đặng Hà Thụy để tìm kiếm quy tập hài cốt các liệt sĩ đã hy sinh tại đây.

TCTA
 

Chia sẻ:

Bình chọn: (0 Lượt bình chọn)

Ý kiến bạn đọc (0)

Các tin khác