Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0945.789.363 | Email: tapchitrian@gmail.com

Tìm kiếm, quy tập

Chuyện về nữ y tá Quân khu 5 đưa đồng đội về đất mẹ

Cập nhật lúc 19:21 22/09/2016

Từng là y tá tiểu đoàn trong những năm tháng chiến đấu chống Mỹ, bà Phan Thị Oanh (còn gọi là Kim Anh) ở thị trấn Hà Lam, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, chứng kiến rất nhiều đồng đội đã ngã xuống và còn nằm lại trong lòng đất không được chăm sóc, hương khói. Những hình ảnh đó vẫn luôn thôi thúc bà phải tìm cho được và đưa của đồng đội trở về quê hương.

Nặng lòng với đồng đội

Lớn lên vào thời chiến, bà Phan Thị Oanh (sinh năm 1943) viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Ra chiến trường bà được phân công nhiệm vụ là y tá tiểu đoàn 20, Sư đoàn 2, Quân Khu 5. Mảnh đất đơn vị bà Kim Anh đóng quân và phục vụ chiến đấu là nơi có biết bao nhiêu đồng đội đã hi sinh anh dũng. Sau giải phóng, rất nhiều ngôi mộ đã được tìm thấy và quy tập về nghĩa trang liệt sĩ, nhưng vẫn còn không ít liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Và đau lòng hơn nữa, nhiều ngôi mộ của các liệt sĩ vẫn nằm đâu đó trong các cánh rừng của dải đất miền Trung.

Năm 2009, bà Kim Anh về hưu, từ đó đến nay bà dành trọn thời gian cho việc tìm kiếm đồng đội. Mỗi lần nhìn vào những ngôi mộ vô danh trong các nghĩa trang bà không khỏi mủi lòng. Rồi nghĩ đến các đồng đội đã cống hiến tuổi thanh xuân cho đất nước, nay còn nằm lại trong rừng sâu thôi thúc bà lên đường tìm kiếm và đưa hài cốt của họ trở về quê hương.

Bà Phạm Thị Oanh(người mặc áo mưa) trong một lần đi tìm hài cốt liệt sĩ

Cứ mỗi khi có thông tin về mộ liệt sĩ, bà lại xách ba lô lên đường. Mỗi chuyến đi, bà luôn nuôi hi vọng tìm được hài cốt của đồng đội. Bà chia sẻ: “Đi đến đâu chúng tôi cũng nhận được sự giúp đỡ tận tình của huyện đội, của các đơn vị nhờ thế mà công tác tìm kiếm cũng có kết quả”.

Với thân nhân liệt sĩ, bà luôn an ủi, động viên, sẵn sàng tạo mọi điều kiện để hỗ trợ gia đình họ tìm hài cốt liệt sĩ. Mỗi khi có gia đình liệt sĩ từ xa đến, bà đưa đón về nhà giúp đỡ nơi ăn, ở, đi lại và hướng dẫn làm các thủ tục, giấy tờ. Mặc dù, dày công đi tìm đồng đội, tiếp đón giúp đỡ gia đình liệt sĩ nhưng bà chưa bao giờ nhận tiền của bất cứ ai. Bà làm việc nghĩa tình này bao nhiêu năm với cả tấm lòng của mình không kể công, không báo cáo thành tích. Thân nhân liệt sĩ đến với gia đình bà, mặc dù nhà cửa chật trội nhưng họ vẫn cảm thấy thoải mái và ấm áp. Bà vui vẻ và gắn bó với công việc này và cũng nhờ đó bà có thêm được anh chị em, bố mẹ nuôi ở Hà Nội, Thái Bình,…đó là thân nhân liệt sĩ đã từng nhờ bà giúp đỡ.

Hành trình tìm kiếm vất vả

Bà cho biết việc tìm kiếm phần mộ đồng đội hoàn toàn dựa trên giấy tờ hoặc sự nhớ và kể lại của đồng đội. Thời gian đầu, bà tìm đến các nghĩa trang tỉnh Quảng Nam. Ở mỗi nghĩa trang, bà đều cẩn thận ghi chép đầy đủ họ tên, quê quán, ngày hi sinh, các thông tin liên quan đến phần mộ các liệt sĩ. Những ngôi mộ còn thiếu thông tin, bà liên hệ chính quyền địa phương, với đơn vị chiến đấu để bổ sung thêm. Đồng thời, đối chiếu các tài liệu thu thập được với các tài liệu lưu trữ ở các địa phương, đơn vị làm cơ sở tìm kiếm thân nhân liệt sĩ.

Sau khi có đầy đủ thông tin, về những liệt sĩ. Bà thông qua Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ gửi những thông tin thu thập được về địa phương với hi vọng gia đình liệt sĩ đón nhận thông tin đưa hà cốt liệt sĩ về quê.

Trong lần tìm hài cốt của bốn liệt sĩ: Vũ Công Ể, Phạm Văn Duật, Nguyễn Văn Hồng và đồng chí Sinh tại thôn 18 xã Sơn Lộc, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Bà gặp ông Nguyễn Phước Sanh (người trực tiếp mai táng bốn đồng chí khi đó) để chia sẻ thông tin về liệt sĩ và hứa với các liệt sĩ rằng, sẽ tìm thân nhân của họ.

Được ông Sanh cho biết, sau giải phóng hài cốt của đồng chí Ể, đồng chí Duật và đồng chí Sinh được quy tập vào nghĩa trang. Riêng đồng chí Hồng (quê Nghệ An) đã được thân nhân đưa về quê an táng.

Từ những thông tin quý giá được từ ông Sanh cung cấp, bà Kim Anh ra nghĩa trang cẩn thận ghi chép lại thông tin của ba liệt sĩ. Sau đó, liên hệ với địa phương, đơn vị để đối chiếu so sánh giấy tờ những thông tin thu thập được. Khi mọi thứ đã được xác định rõ ràng, bà liên hệ với Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam gửi thông báo về địa phương nơi thân nhân liệt sĩ đang sinh sống.

Ngày 5-11-2014, thân nhân của liệt sĩ Ể vào vào lấy mẫu thử AND, với kết quả trùng khớp nên thân nhân làm giấy tờ xin được đưa hài cốt liệt sĩ Ể trở về quê. Về phần hai liệt sĩ còn lại là đồng chí Duật và đồng chí Sinh hiện vẫn chưa tìm được thân nhân.

   Bà Phan Thị Oanh cùng thân nhân liệt sĩ thắp hương trước khi đưa hài cốt các liệt sĩ về quê hương 

Một chuyến đi khác đó là lần đi tìm hài cốt đồng chí Hùng, Thái, Việt và Lộc tại đỉnh núi Cham thuộc xã Quế Thuận, Quế Sơn (nay là Hiệp Thuận, Hiêp Đức, Quảng Nam). Theo mô tả của đồng chí Thạnh (người cùng Trung đoàn) và Bệnh xá nơi đã làm lễ truy điệu cho các liệt sĩ thì : Mộ của bốn đồng chí được mai táng cách hầm 100m theo thứ tự từ trái qua phải, từ Đông qua Tây.  Riêng đồng chí Hùng được gia đình tìm kiếm và đưa về quê hương vào tháng 4-2009.

Từ nguồn thông tin đó, bà Kim Anh cùng thân nhân liệt sĩ Nguyễn Việt Hồng và Võ Văn Thái xuất phát vào sớm ngày 28-7-2013, đến nơi có sơ đồ mộ chí. Đi được nửa đường trời bắt đầu mưa, đường rừng trơn trượt, cành cây chắn lối, vắt bám đầy người. Chuyến đi không thành công vì không có người dẫn đường. Đoàn đành ngậm ngùi trở về.

Không nản chí, ngày 25-9-2013, bà Kim Anh cùng các thân nhân liệt sĩ trở lại núi Cham lần nữa. Cả đoàn đi từ tìm kiếm từ sáng sớm đến 12 giờ trưa, thì tìm thấy ba ngôi mộ, cỏ dại mọc um tùm. Mừng  hơn vớ được vàng, bà Kim Anh cùng 2 thân nhân liệt sĩ Hồng và Thái bốc hài cốt làm thủ tục cần thiết để đưa hài cốt 2 liệt sĩ về quê an táng. Riêng Đồng chí Lộc, không có thân nhân đi cùng nên hai người cửu vạn nhất quyết không chịu đào hài cốt.  Bà phải bỏ ra 1 triệu đồng trả tiền công, khi đó hai người mới tiến hành công việc. Điều khó khăn nhất là sau khi đưa được phần mộ của đồng chí Lộc xuống núi do không có di vật để chứng minh nhân thân nên huyện đội không cho an táng tại nghĩa trang. Vừa ngậm ngùi, vừa xót xa bà đành phải nhờ đến sự giúp đỡ của người dân thôn Hiệp Hòa đưa hài cốt đồng chí Lộc mai táng cạnh đường để người dân đi ngang qua thắp cho anh nén nhang cho đỡ mủi lòng.

Mỗi chuyến đi tìm kiếm mộ đồng đội là những chuyến đi không thể nào quên đối với bà Kim Anh. Mỗi lần tìm thấy hài cốt liệt sĩ là bà vui sướng đến chảy nước mắt, có lần nước mắt lẫn nước mưa chảy tràn trên mặt, bà đưa tay lên lau, mặt bà dính đầy bùn đất. Nhưng vui hơn cả là khi thấy hài cốt liệt sĩ có di vật, xác định được tên, đơn vị của họ. Lúc đó bà và đồng đội đều thốt lên lời cảm ơn trời đất đã gìn giữ được những báu vật vô giá đó. Trong tâm tưởng của bà luôn mang ơn những người đồng đội, bởi sự hi sinh của họ mà đất nước, quê hương  và dân tộc mới có ngày hôm nay. Vì vậy, tâm nguyện lớn nhất của bà là góp công sức của mình vào việc tìm kiếm và đưa tiễn đồng đội về với mảnh đất quê hương.

Vân Anh

Chia sẻ:

Các tin khác