Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 06.969.4582 | Email: tapchitrian@gmail.com

Tìm kiếm, quy tập

Linh thiêng Người về!

Cập nhật lúc 15:09 04/06/2020

(ĐTTA) - Đó là những hài cốt liệt sỹ được tìm thấy tại một hang sâu trên lưng núi Đồng Bò, được đưa về nhà bia thờ liệt sỹ tại khu du lịch sinh thái hồ Kênh Hạ (còn gọi là Galina Lake View) thuộc thôn Phước Tân, xã Phước Đồng, thành phố Nha Trang Khánh Hòa trước khi được đưa về an táng tại nghĩa trang Liệt sỹ Hòn Dung của thành phố Nha Trang trong những ngày mở đầu tháng Tư như một sự kiện mở đầu trong trong tháng rực hồng trang quốc sử.

 
Sau nửa thế kỷ sương gửi, vùi mình trong hang sâu, núi thẳm… hài cốt của các liệt sỹ mới được phát hiện
 
Thoạt đầu như một chuyện tình cờ xảy ra với một nhóm công nhân của khu du lịch, khi họ cơm hộp, nước chai ngày ngày cõng, tời từng đoạn ống nhựa đặc biệt lên núi để lắp đặt dẫn nước tự nhiên từ các mạch ngầm dưới lòng gộp đá về phục vụ các nhu cầu sinh hoạt, tưới cây, kiến tạo lại màu xanh cho khu sinh thái thuộc không gian gai góc, cằn khát của vùng đất chiến khu xưa. Trong quá trình đưa đường hàng trăm mét ống nước luồn rừng, leo dốc, lách từng chẹt đá lên đến lưng ngọn núi Đồng Bò cao gần ngàn mét, tình cơ trong một chuyến luồn vào hang đá dò theo mạch nước ngầm trong hang sâu hàng chục mét, nhóm công nhân phát hiện chiếc bình tông, cà mèn quân sự bằng nhôm dùng cho quân đội Mỹ… đặc biệt, bên cạnh bếp được kê bằng ba phiến đá, còn nguyên dấu vết tro than còn có chiếc ca nhôm tự chế thủ công, mấy chai huyết thanh, bơm tiêm thủy tinh vẫn còn nguyên dung dịch lỏng bên trong. 
 
Theo lời công nhân Lê Đình Long thuật lại: thoạt đầu khi nhìn thấy các vật dụng sinh hoạt bên bếp, cả nhóm rất ngỡ ngàng khi những vật dụng đó xuất hiện ở một ngánh hang sâu hơn 20m, người bình thường phải lách người mới vào tới nơi. Nhưng họ chợt nhớ, khu du lịch hồ Kênh Hạ hiện hữu trong không gian mật khu Đá Hang thuộc khu vực núi Đồng Bò, chiến khu cách mạng từ thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ của quân và dân Khánh Hòa cùng các đơn vị chủ lực miền. Vậy nên rất có thể đây là dấu vết một trong những hang núi của lực lượng cách mạng dùng trong kháng chiến. Vậy nên, theo đề xuất của Cao Văn Hùng, một công nhân từng sinh và lớn lên ở địa phương, cả nhóm chia nhau mở rộng diện tìm kiếm và nhanh chóng tìm thấy trên những phiến đá phẳng như chiếc giường sót lại những đoạn xương rất có thể là hài cốt người. 
 
Thận trọng giữ nguyên hiện trường, cả nhóm trở về báo cáo với ông Lê Xuân Thơm, giám đốc công ty, và là người dồn tâm huyết, tình cảm của mình làm tươi mới lại vùng đất chiến khu xưa bằng sự hình thành khu du lịch sinh thái hồ Kênh Hạ. Linh cảm của một cựu binh từng phục vụ trong quân đội, Lê Xuân Thơm nghĩ ngay đến những cán bộ chiến sỹ thế hệ trước hy sinh trong chiến tranh, vì lẽ này hay lẽ khác trong sự khốc liệt của cuộc chiến nên còn ẩn mình lại dưới hang sâu, núi thẳm. Ngay tức khắc, ông quyết định tổ chức một cuộc khảo sát đến với mục đích đến tận nơi mắt thấy, tai nghe, tay chạm đến từng dấu vết trong hang. Cuộc khảo sát được ấn định, vào sáng 29/3/2020 và để kín nhẽ, ngoài việc báo cho chỉ huy thành đội Nha Trang cử cán bộ đi cùng, Lê Xuân Thơm đã gọi điện “rủ” tôi cùng tham gia để với kinh nghiệm tôi trong việc tìm kiếm thông tin, cất bốc hài cốt Liệt Sỹ, sẽ có những nhận xét, hướng xử lý phù hợp. 
 
Nghĩ là làm, theo đúng kế hoạch đã quyết, sáng ngày 29/3/2020, nhóm “Lên núi vào hang tìm đồng đội” bao gồm cả già và trẻ do đích thân Lê Xuân Thơm chỉ huy cùng đại diện Cơ quan quân sự thành phố; đại diện ủy ban nhân dân xã Phước Đồng... mang theo  đầy đủ  vật dụng leo núi, lễ vật hương hoa, tề tựu trước nhà bia thờ Liệt Sỹ tại khuôn viên khu du lịch. Sau tuần nhang kính cáo các anh hùng liệt sỹ  tại nhà bia nguyện xin các anh linh  đồng bào, đồng đội hy sinh tại khu căn cứ kháng chiến Đồng Bò phù trợ cho chuyến đi đến nơi, tìm được đồng đội, cả đoàn bắt đầu cuộc  “thượng sơn” theo đúng nghĩa luồn rừng, vượt dốc tìm  đồng đội!
 
Cứ vậy, từng bước bấm bước, từng bậc dốc sỏi đá theo dấu đường ống nước, ngỡ như với hơn 400 mét dốc núi không bao xa. Nhưng rồi cũng phải mất gần 2 giờ đồng hồ lách mình qua vách đá, bươn bả qua gai rừng, cả đoàn mới lên đến cửa hang. Từ phiến đá bằng trước cửa hang, phóng tầm nhìn xuống thung sâu nơi hồ Kênh Hạ mở lòng và phía xa là dãy núi Chín Khúc dăng thành vững chãi, mới cảm nhận được giá trị của thế núi Đồng Bò, nơi cha anh chọn làm nơi căn cứ kháng chiến tựa mình trong các cuộc chiến tranh cứu nước. Tại đây, sau lễ hương hoa dâng kính vong linh các liệt sỹ, cả nhóm đu dây, tụt xuống độ sâu hơn 20 mét, từ đó hơn nửa giờ lần mò theo ánh sáng đèn pin đội đầu như thợ mỏ, nhóm khảo sát đã  đến tận nơi, trực tiếp nhìn tận mắt, sờ tận tay từng hiện vật, từng mẩu xương cốt một cách cẩn trọng, thành kính. 
 
 
Lần lượt từng mẩu hài cốt của từng phần cơ thể người được tìm thấy 
 
Theo nhận định ban đầu tại hiện trường của đoàn khảo sát, rất có thể đây là di vật và hài cốt của các anh chị ngành y công tác tại trạm xá thuộc khu căn cứ kháng chiến Đồng Bò hy sinh trong chiến tranh. Tuy nhiên, tuân thủ nguyên tắc thuộc quy chế pháp luật về tìm kiếm, di chuyển hài cốt liệt sỹ. Theo biên bản lập tại hiện trường giữa đại diện khu du lich và đại diện Cơ quan quân sự thành phố, cùng các nhân chứng, tạm thời các hiện vật, xương cốt được giữ nguyên tại vị trí được tìm thấy, chờ  cơ quan chức năng các cấp tiến hành thực hiện các bước xác định thông tin hài cốt theo quy định. 
 
Linh thiêng Người về! 
 
Hai ngày sau khi tiếp nhận thông tin của nhóm khảo sát báo về. Sáng ngày 1/4/2020, chỉ huy tỉnh đội Khánh Hòa đã tổ chức đoàn công tác đặc biệt cùng cán bộ, công nhân của khu du lịch hồ Kênh Hạ  lê núi, quyết tâm vào hang đưa ngay các hài cốt liệt sỹ rời hang xuống núi. 
 
Từ kinh nghiệm của những người đi khảo sát, đoàn công tác với những thiết bị chieus sáng, dây tờ bảo hộ, dụng cụ gói bọc hài cốt đã tiếp cận vị trí tìm thấy hài cốt ban đầu. Lặng mình nhìn những đốm lửa đỏ trên đầu những thẻ  hương, linh cảm như “đồng đội” còn vương vấn rất gần… các thành viên trong đoàn soi đèn dò dẫm,  lách mình qua các nhánh hang để mở rộng diện tìm kiếm, để rồi lòng thành được ứng đáp! Lần lượt từng mẩu hài cốt của từng phần cơ thể người được tìm góp đầy đủ cả hình hài không chỉ một người!? 
 
 
Các hài cốt được đưa từ hang y tế về nhà bia ghi công tại khu du lịch hồ Kênh Hạ 
 
Linh thiêng Người về! 
 
Tất cả là bốn phần hài cốt được bọc gói tAheo vị trí tìm thấy và đưa lên khỏi hang sâu, chuyển về nhà bia ghi công liệt sỹ hy sinh ở mật khu Đá Hang do cán bộ nhân viên khu du lịch hồ Kênh Hạ thiết dựng và phụng thờ ngay khi đầu tư vào vùng đất thiêng. Tại đây, trong khi chờ chuẩn bị để đón các hài cốt và vong linh các liệt sỹ về nghĩa trang thành phố, các hộp hài cốt được các chiến sỹ thay nhau túc trực hương khói, canh giấc cho các bác, các anh chị tiếp tục giấc ngàn thu. Trong hương khói nhạt nhòa, chạnh nhớ ngày mai, ngày 2/4 là ngày quân và dân Khánh Hòa kỷ niệm 45 năm ngày khánh Hòa giải phóng. Trong khi mọi người tắm mình trong suốt 45 năm ngày hòa bình, thì các đồng đội mới được tìm thấy mới được ngủ giấc đầu tiên sau hơn sau 45 năm đất nước thanh bình. 
 
Linh thiêng Người về! 
 
Là thêm bốn hộp hài cốt liệt sỹ được đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung của thành phố Nha Trang trong tình trạng chưa xác định được thông tin danh tính liệt sĩ. Nơi đây, ngoài những ngôi mộ có tên, và “chưa biết tên” còn có những ngôi mộ tập thể được lần lượt đưa về nghĩa trang những năm trước đó với những dòng tên người, tên đơn vị khác nhau. Lặng lẽ thắp hương cho từng ngôi mộ tập thể. Nhẩm đọc tên người, tên đơn vị mà nghèn nghẹn nhớ lại những câu chuyện chắp nối từ những cựu chiến sỹ vũ trang, các anh chị cán bộ dân chính Đảng từng dầm mình bí mật hoạt động tại khu căn cứ Đồng Bò trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ với tên gọi mật khu Đá Hang. Qua những mẩu chuyện, cũng là góc nhìn sự kiện của người kể, thì mật khu Đá Hang như một khu tập kết của nhiều đơn vị bộ đội chủ lực, địa phương, cùng các đội, nhóm biệt động, cán bộ cách mạng bám vùng hoạt đông. Trong hoàn cảnh chiến tranh, bom đạn cày xới, địch vây trước, càn sau… biết bao người đến rồi đi, biết bao người nằm lại nơi đầu núi, cuối hang mà người vuốt mắt  chôn cất đồng đội, đồng chí sau đó cũng lần lượt ngã xuống… để rồi cứ khép dần thông tin dấu vết của những đồng đội thân yêu. 
 
 
Các ngôi mộ tập thể được đưa từ chiến khu Đồng Bò về nghĩa trang thành phố trước đó 
 
Linh thiêng Người về! 
 
Là manh nha chút thông tin liên quan đến những hài cốt vừa tìm thấy ở Đá Hang qua câu chuyện của anh Nguyễn Thành Long, cựu đội trưởng đội biệt động thành phố Nha Trang. Trong câu chuyện của mình, anh Long khẳng định: Vị trí nơi tìm ra hài cốt liệt sỹ là nhánh hang y tế được thiết lập vào cuối năm 1967 nhằm chuẩn bị đón thương binh của bộ đội chủ lực tăng cường cho phân khu nam Khánh Hòa tấn công vào Nha Trang xuân mậu thân 1968. Đang băn khoăn vì một chút thông tin quý từ anh Nguyễn Thành Long vẫn chưa đủ để gạn tìm thông tin liên quan đến hài cốt Liệt sĩ vừa tìm thấy, bất ngờ qua một cán bộ hội cựu chiến binh tỉnh, tôi được tiếp chuyện với nguyên một cán bộ cơ quan chính trị của một trung đoàn tham gia tấn công vào Nha Trang thời điểm Xuân mâu thân 1968. Đó là đại tá cựu chiến binh Nguyễn Đình Hoàn. Dựng lại hoàn chỉnh hình thái tấn công của trung đoàn Sao Thủy vào Nha Trang tháng 2 năm 1968, với những hy sinh của cán bộ chiến sỹ đơn vị ở các địa danh Dốc Thị, trung tâm đầu não của  ngụy quân ngụy quyền… Trong câu chuyện của mình, đại tá Nguyễn Đình Hoàn chợt nhắc đến hang y tế của trung đoàn tại núi Đồng Bò được bổ sung ba nữ chiến sỹ, trong đó có một nữ y tá tên Tuyết, hy sinh trong chiến dịch và ông khẳng định chắc chắn: Trung đoàn từ miền Bắc vào, không biên chế nữ. Nhưng khi đươc phân vào phân khu Nam, trung đoàn mới được bổ sung nữ, và một trong ba chiến sỹ nữ đó là y tá Tuyết, quê Phú Yên!  
 
 
Lễ an táng các hài cốt tại nghĩa trang Hòn Dung – Nha Trang  
 
Linh thiêng Người về! 
 
Với những thông tin được chắt gạn từ ký ức của những cựu chiến binh, cán bộ cách mạng… rất quý, những vẫn sẽ còn nhiều việc phải làm tiếp theo để tìm kiếm, ráp nối thông tin, tổ chức trưng cầu mẫu sinh phẩm  đối chứng để  hoàn nguyên danh tính liệt sỹ cho những hài cốt vừa được tìm thấy để các anh, các chị có cơ hội về bên người thân nơi quê nhà . Song hiện hữu những ngày tháng Tư lịch sử, các anh chị đã là người về tháng Tư sau nửa thế kỷ sương gửi, vùi mình trong hang sâu, núi thẳm…
 
                                                            Bài và ảnh: Lê Bá Dương 
 

Chia sẻ:

Bình chọn: (0 Lượt bình chọn)

Ý kiến bạn đọc (0)

Các tin khác