Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0945.789.363 | Email: tapchitrian@gmail.com

Trang vàng liệt sĩ

Mậu Thân - 1968 - Những thước phim và sự hi sinh

Cập nhật lúc 12:09 15/02/2018

Tết Mậu Thân 1968 đến gần, một nhiệm vụ tối mật cũng đến gần. Tháng 12/1967, tại căn cứ Bưng Rôn (Tây Ninh), Bộ Tư lệnh Miền quyết định tổ chức cho các đơn vị ăn tết sớm. Trong đó có lực lượng anh em Điện ảnh Quân giải phóng “ăn Tết sớm” để sẵn sàng “xuống đường” tham gia Tổng Tấn công và nổi dậy tết Mậu Thân 1968. Tết cổ truyền được tổ chức hết sức giản dị nhưng ấm cúng và khí thế. Trước giờ G, tất cả đã “xuống đường”, bám sát các đơn vị chiến đấu phút giao thừa Tết Mậu Thân 1968, sau lời chúc tết của Bác Hồ trên đài tiếng nói Việt Nam, toàn Miền Nam đã đồng loạt nổ súng.

Tập thể Quay phim, Nhiếp ảnh trước khi xuống đường Mậu Thân 1968

Với tất cả tinh thần đó các đội quay phim, chiếu bóng lập tức triển khai bám theo các đơn vị tiền phương ghi hình và chiếu bóng động viên anh em. Đội chiếu bóng của các ông Vũ Văn Chuẩn, Lâm Minh Luyến đi chiếu động viên bộ đội đường dây giữa B2 và B3; đội của ông Lương Minh Đáng, Trần Đại Út đi xuống Công trường 5, 7… Đồng thời các đội quay phim lần lượt lên đường Đỗ Trọng Hội, Hồng Hải đi Rừng Sác, sông Lòng Tàu; đội của, Trần Bá Nhàn, Hoàng Quốc Hùng bám sát Công trường 7; đội Nguyễn Quế, Ngô Quang Đạt xuống bám sát Công trường 5; đội Hồ Thanh Xuân xuống Trung đoàn Quyết thắng 1; đội Dương Phước An và Vũ Thập đi Phân khu 2 bám sát Tiểu đoàn 1 chủ công của Sư đoàn 9 tiến vào Sài Gòn theo hướng Tây - Nam qua Đức Hòa, Đức Huệ (Long An).

Đội của ông Trần Cần Kiệm, Nghiêm Hà Phùng Bất Diệt sẽ phối hợp với Điện ảnh Giải phóng vào quay cảnh tiếp quản Sài Gòn, ghi lại những hình ảnh lịch sử. Họ bám theo mũi tấn công của Trung đoàn Tạ Quang Tỷ vào đến Đức Huệ thì xảy ra giao tranh ác liệt. Quân giải phóng bắn cháy một chiếc xe tăng địch phóng viên nhiếp ảnh Nghiêm Hà đã kịp chụp lại được hình ảnh chiếc xe tăng địch bốc cháy. Chiến sĩ bảo vệ giục Nghiêm Hà nhanh chóng xuống hầm trú ẩn vì địch phản kích dữ dội. Nghiêm Hà vừa chui xuống hầm, tay phải đang cầm chiếc máy ảnh bám lên hầm kèo chữ A thì bị một mảnh pháo bay tới tiện đứt nửa bàn tay phải và xuyên thủng chiếc máy ảnh trong đó có phim chiếc xe tăng bốc cháy mà ông vừa chụp được.

Ngày 28 Tết, đại bản doanh của Xưởng phim Quân giải phóng ở Kà Tum vắng teo vì mọi người đã chia thành sáu đội, mỗi đội ba người, theo chân các đơn vị vào chiến dịch. Bất thình lình, đồng chí Trương Thành Hỷ được đồng chí Bảy Thưởng (Lê Thế Thưởng) gọi lên yêu cầu thành lập ngay một tổ gồm Trương Thành Hỷ - quay chính thay cho mũi của Nghiêm Hà bị thương, Phùng Bất Diệt quay phụ, Thanh Tịnh - nhiếp ảnh, phải hành quân ngay về bộ chỉ huy tiền phương, nhiệm vụ cực kỳ quan trọng: chuẩn bị quay một cảnh đặc biệt. Trước khi đi, đồng chí Thưởng dặn: “Chuyện này tôi là người thứ nhất biết và anh là người thứ hai, tuyệt mật, không được cho ai biết!”, nhưng tiếc là dấu son đó không thành.

Đội của Trương Thành Hỷ, Nguyễn Thanh Tịnh trên đường di chuyển về Bộ chỉ huy phân khu 1. Tổ quay  phụ khiêng cáng thương binh đợt 1 từ thành phố chuyển ra tuyến sau, trong đó có nhà báo Phú Bằng vì bị thương nặng nên không biết anh em Điện ảnh Quân giải phóng đã đưa mình ra an toàn. Về đến vườn măng Hai Mẫu (Bến Cát Bình Dương) bom đánh trúng hầm, nhiếp ảnh Thanh Tịnh bị thương phải đưa vào Viện Quân y 83 cấp cứu và hy sinh tại đó.

Quay phim Châu Quang đã leo lên ngọn cây cao để quay được toàn cảnh bộ đội đánh vào căn cứ Đồng Dù (Củ Chi), cảnh Quân giải phóng tiến công các cứ điểm của địch thọc sâu nội đô Sài Gòn. Châu Quang cứ mải miết ghi hình, bị trực thăng UH1 phát hiện bắn trúng cả người và máy rơi từ trên cây xuống anh đã hy sinh.

Dương Phước An và Vũ Thập đi đợt 1 Mậu Thân 1968 vào đến ngoại vi Sài Gòn vừa hạ ba lô xong, các ông bắt tay đào công sự thì bị trực thăng bắn phá vào nơi trú ẩn chỉ kịp di chuyển máy móc còn tư trang hai người để chung bị bắn nát cả.

Bắt đầu đợt 2, trên cử thêm 01 máy quay và 02 người xuống phụ nên Dương Phước An và Vũ Thập chia làm 02 tổ khác nhau. Dương Phước An bám sát mũi tiến công của Quân giải phóng vào nội đô theo hướng quận 5, 6. Quay phim Dương Phước An dũng cảm xông xáo cùng mũi tiên phong quay cảnh bộ đội vượt qua cửa ngõ Tây Bắc Sài Gòn đoạn nối với quốc lộ 22 đi Củ Chi, Tây Ninh trước cửa nhà máy dệt Vinatexco (nhà máy dệt Thắng Lợi); Anh đã quay được hình ảnh tuyệt đẹp đó là cảnh bộ đội ta vượt qua cửa mở lúc bình minh trong khoảnh khắc ngắn ngủi, khi địch phản kích Dương Phước An đã trúng đạn của địch và hy sinh.

Vũ Thập và Phan Đồng Cam được cử theo Công trường 7 đánh địch trên lộ 22, trận này Vũ Thập đã quay được cảnh cảnh xe bọc thép M.113 bốc cháy vì trúng đạn của chiến sĩ Quân giải phóng, toàn cảnh chiếc xe và người bắn B.41 hiện rõ mồn một trong khuôn hình. Vũ Thập, Phan Đồng Cam và đồng chí Long bảo vệ nhìn nhau cười vui sung sướng. Rồi cảnh từng tốp trực thăng vũ trang của địch rầm rộ kéo đến, chúng bay thành tầng thành lớp, đại liên sáu nòng bắn như vãi đạn khắp nơi. Từ trận địa 12,7 ly của trung đoàn tạo thành lưới lửa phòng không vút lên lao thẳng vào đám máy bay trực thăng địch đang phóng rốc két vào đội hình của quân ta. Chúng đã phải đền tội, nhiều chiếc đã trúng đạn phụt khói lao đi, chiếc bị hất tung lên rồi từ từ rớt xuống cánh quạt quay chậm dần, chới với như bàn tay người chết đuối.

Dưới đất một tốp xe M.113 chở bọn lính bộ binh đeo mặt nạ phòng độc lợi dụng tiếng ồn của máy bay cho xe chạy uà tới. Hình ảnh chiếc M113 hiện ra rõ mồn một trong ống kính, nó tiến gần như đối đầu với tổ quay phim của Vũ Thập. Cái đầu thằng Mỹ trên xe nhô lên lại thụt xuống, xe cứ nhích dần nhích dần tới. Khẩu đại liên trên xe ngúc ngoắc liên tục. Vũ Thập dán chặt mắt vào kính ngắm máy quay và lia  máy theo. Tay cầm quả thủ pháo Phan Đồng Cam bò đi lúc ẩn, lúc hiện trong bụi cây. Vũ Thập hồi hộp chờ đợi khoảnh khắc đẹp nhất để bấm máy người nóng bừng, mồ hôi vã như tắm, anh như muốn hét lên: “Chậm quá !”

Đúng lúc Cam vung tay lên, Vũ Thập ấn cò máy, bỗng trước mắt anh hoa lên, đầu choáng váng, chiếc máy đổ xuống tay tê dại không nâng lên được. Cam đã diệt được chiếc M.113 tiếc là Vũ Thập bị thương nên không ghi lại được cảnh đó.

Đỗ Trọng Hội, Hồng Hải chọn căn cứ Rừng Sác Cần Giờ, một nơi mà chỉ mới nghe người ta đã rùng mình huống chi là đối với một chàng trai Hà Nội 29 tuổi đời. Tại đây Trọng Hội theo chân tổ đặc công để quay cảnh đánh tàu trên sông, chiếc tàu lọt vào khu vực phục kích. Anh em nổ súng, chiếc tàu trúng đạn bốc cháy khói đen kéo dài trên sông Lòng Tranh, cảnh quay quá đẹp, quá tuyệt vời. Nhưng Trọng Hội trúng đạn máu ấm ấm chảy dài xuống miệng, ông không còn thấy gì nữa. Bác sĩ mở ngay một điểm “phẫu tiền phương” cách nơi đánh trận chừng hơn ngàn mét, viên đạn trong đầu ông được lấy ra bác sĩ giữ lại trao cho ông làm kỷ niệm mà ông vẫn còn giữ đến ngày nay. Chiếc máy quay phim dính đầy máu, may mà phim không bị ảnh hưởng gì…”

Đại tá Lê Bá Ước nhớ lại cái thời Đỗ Trọng Hội quay phim bị thương máu loang ướt máy và những nỗi lo làm sao bảo vệ được những thước phim tư liệu độc nhất vô nhị về đặc công Rừng Sác. Vì chỉ cần một chút sơ suất, nếu để lọt những thước phim đã quay được vào tay địch thì đó là một mối nguy chưa ai lường hết được đối với Rừng Sác Cần Giờ… Một người nữa cũng chụp được những hình ảnh quý giá của đặc công, đó là Văn Sáu (Phan Văn Này). Nếu như không có những thước phim của Đỗ Trọng Hội và và các tấm ảnh của anh Này thì sự tồn tại của đặc công Rừng Sác Cần Giờ khó có người tin được.

Trong chiến dịch Mậu Thân 1968 ở cực Nam Trung bộ địa bàn Khu 6, ba mũi tấn công được triển khai đánh chiếm vào các sào huyệt căn cứ quan trọng của địch. Mũi 1 từ Trịnh Tường do đơn vị 482 và Đại đội 2 Đặc công Phan Thiết; Mũi thứ 2 từ Phú Hài, Bình Hưng do Đại đội 3 của 482 và Trung đội bộ binh Hoài Đức (Đức Linh) đánh thẳng vào nhà lao Phan Thiết, Mũi 3 từ cổng chữ Y và Căng xe buýt do 481 và Đại đội 1 Đặc công Phan Thiết đảm nhiệm. Nhà quay phim Nguyễn Ngọc Nghiệp (tức Nguyễn Ngọc Châu) bám sát Mũi 2 đánh vào nhà lao Phan Thiết, ông đã quay được nhiều hình ảnh rất tốt cuộc giao tranh ác liệt giữa ta và địch trong lòng nội ô thị xã Phan Thiết (Bình Thuận) trên đường rút ra ông đã hy sinh anh dũng tại khu vực nhà lao Phan Thiết vào ngày 18/2/1968.

Tháng 7/1968, trước ngày “xuống đường” đợt 3, đồng chí Hai Chân (Lê Văn Tưởng) - Cục trưởng Cục Chính trị Miền, thăm, thông báo tình hình và động viên toàn đơn vị. Đồng chí thay mặt Bộ Chỉ huy Miền trao Huân chương Chiến công Giải phóng hạng 3 cho tập thể Điện ảnh Quân giải phóng. Hai liệt sĩ Dương Phước An và Châu Quang được truy tặng Huân chương Chiến công Giải phóng Hạng II.

Ngày 18/9/1968 một đoàn xe tăng địch đi từ căn cứ Trảng Lớn hành quân theo lộ 22 tiến ra vùng suối đá Trà Dơ (tỉnh Tây Ninh). Khi đến chân núi Bà Đen, đoàn xe địch lọt vào trận địa phục kích của một tiểu đoàn thuộc Công trường 7 của ta. Một loại B.40 nổ vang trời, hàng chục xe tăng địch trúng đạn bốc cháy. Phóng viên nhiếp ảnh Nguyễn Văn Năng nhảy phắt lên một gò mối bên đường chụp toàn cảnh đó. Nhưng một viên đạn xuyên qua ống kính và Nguyễn Văn Năng đã anh dũng hy sinh, Phú Sĩ nhiếp ảnh của Thông Tấn xã Giải phóng đã bảo quản chiếc máy và phim đưa về bàn giao lại cho chỉ huy đơn vị.

Tổng kết 03 đợt của Tổng Tấn công và nổi dậy Mậu Thân 1968, các phóng viên chiến trường quả cảm đã ghi được rất nhiều hình ảnh xúc động, có giá trị như cảnh Đặc công biệt động đánh vào Dinh Độc Lập, tòa Đại sứ quán Mỹ đêm 31/12/1968, và hàng ngàn mét phim tư liệu. Chúng ta cũng không khỏi ngậm ngùi, tiếc thương khi mà để ghi lại những thước phim thời sự nóng bỏng, chân thực đó thì Điện ảnh Quân giải phóng hy sinh mất 03 nhà quay phim ưu tú Dương Phước An, Châu Quang, Nguyễn Ngọc Nghiệp, 02 nhiếp ảnh Nguyễn Thanh Tịnh, Nguyễn Văn Năng bị thương 03 người là Nghiêm Hà, Đỗ Trọng Hội và Trần Bá Nhàn; Xưởng phim Giải phóng (nay là Hãng phim Giải phóng) cùng với Điện ảnh Tây Nam Bộ (giải thể sau năm 1975) cũng hy sinh mất 17 người con ưu tú.

Chị Thắm, Chị Phan Thị Quyên (vợ AHLLVTND Nguyễn Văn Trỗi), Quay phim Đỗ Trọng Hội, Liệt sĩ Nhiếp ảnh Nguyễn Văn Năng trong lần thăm Sư đoàn 9

Những thước phim các phóng viên chiến trường quay được trong Tổng tấn công và nổi dậy Mậu Thân 1968 đã sử dụng trong một số phim: Vài hình ảnh Miền Nam chiến đấu xuân 1968 (Bông sen vàng Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 1- 1970); Đại hội Những người chiến thắng (Bông sen Bạc Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 1- 1970); Đường ra phía trước (Bông sen vàng Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 1 - 1970); Chiến thắng xuân - hè 1969 là tập 3 của Tổng tiến công và nổi dậy 1968 (Bông sen Bạc Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 1 - 1970… 

Dương Thái Bình - Dương Thu Trang

Điện ảnh Quân đội nhân dân

Chia sẻ:

Bình chọn: (0 Lượt bình chọn)

Ý kiến bạn đọc (0)

Các tin khác