Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0945.789.363 | Email: tapchitrian@gmail.com

Văn hóa - Văn nghệ

Tây Sơn (Bình Định): “Dấu ấn” từ một xã đồng bào Ba-na

Cập nhật lúc 08:36 11/05/2018

Với đặc thù là xã miền núi của huyện, xã Vĩnh An (Tây Sơn, Bình Định) có khoảng gần 89% là đồng bào dân tộc thiểu số Ba-na. Phát huy thế mạnh nhạc cụ cồng chiêng và bộ môn bắn nỏ, trong những năm qua, phong trào VH-TT của xã đã từng bước phát triển và gặt hái nhiều thành công.

Nhiều thành tích nổi bật

Về với Vĩnh An trong những ngày thượng tuần tháng 5, chúng tôi không khỏi ấn tượng bởi những ngôi nhà sàn đơn sơ, vươn mình đón nắng ban mai; những cô gái, chàng trai Ba-na gọi nhau í ới, nhảy múa hát ca, mừng mùa màng bội thu…

Trong những dịp như thế, nơi đây không thể thiếu tiếng cồng, tiếng chiêng - đậm chất núi rừng. Tự bao đời nay, từ người già đến trẻ nhỏ, từ gái đến trai, ai ai cũng yêu thích cồng chiêng và xem nó như một phần máu thịt của mình.

Đội cồng chiêng của xã Vĩnh An (Tây Sơn, Bình Định) đang đánh cồng chiêng tại nhà rông.

Xã Vĩnh An có 5 làng, gồm: Kon Giang, Giọt 1, Giọt 2, Kon Mon, Xà Tang. Trong đó, có 313/ 354 hộ dân là đồng bào Ba-na, chiếm khoảng 89% dân số.

Tại các Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc thiểu số miền núi của tỉnh Bình Định, xã Vinh An (Tây Sơn) mặc dù với lực lượng mỏng nhưng tỏ ra khá mạnh, bằng việc lọt vô tốp dẫn đầu. Năm 2009, 2011 và 2013, xã Vĩnh An đoạt giải Ba toàn đoàn.

Trong Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc thiểu số miền núi tỉnh Bình Định lần thứ XII - 2013, sự xuất hiện lần đầu tiên của dàn cồng chiêng Gia Rai do nghệ nhân Đinh Ngắc chỉ huy biểu diễn, đã đem đến sự mới lạ và cảm giác thú vị cho nhiều người bởi những tiết tấu và giai điệu mang nét độc đáo riêng.

Chàng trai Đinh Ngắc (sinh năm 1969, tại làng Giọt 2, xã Vĩnh An, Tây Sơn), Phó Bí thư thường trực Đảng ủy xã Vĩnh An, một trong những nghệ nhân cồng chiêng vào "bậc nhất" của huyện. Anh đã có nhiều giải thưởng tại các kỳ Liên hoan và Ngày hội Văn hóa- Thể thao các dân tộc đồng bào thiểu số miền núi do tỉnh Bình Định tổ chức.

Tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc thiểu số miền núi tỉnh lần thứ XII - 2013, dàn chiêng Gia Rai của đoàn huyện Tây Sơn lần đầu tiên xuất hiện đã gây ngạc nhiên cho mọi người. Nghệ nhân Đinh Ngắc “múa” trên dàn chiêng 15 kết hợp với dàn cồng chiêng truyền thống của đồng bào Bana huyện Tây Sơn, đã giúp cho các tiết mục hát múa, diễn tấu cồng chiêng trên sân khấu hay trên không gian lễ hội thêm sinh động, hấp dẫn hơn nhờ sự phối hợp hòa quyện giữa những âm thanh cồng chiêng có giai điệu và tiết tấu độc đáo riêng.

Ông Đinh Ngắc đang đánh chiêng con tại nhà.

Bên cạnh cồng chiêng, bắn nỏ cũng là thế mạnh của đồng bào Ba-na Vĩnh An. Những "hạt nhân" có thể kể đến như: Đinh Nhin, Đinh Thưa, Đinh Rum (làng Giọt 1), Đinh Thép (làng Kon Giang)...

Chúng tôi có dịp đến thăm nhà 2 anh em Đinh Thưa và Đinh Rum (con của cố nghệ nhân Đinh Nhin, tại làng Giọt 1). Thật bất ngờ và cảm động, khi cả 2 người con của ông Nhin đều nối nghiệp cha, gắn liền với cây cung, cây nỏ và "tỏa sáng" như cha mình năm xưa.

Trong ngôi nhà sàn đơn sơ, bên bộ đồ nghề, anh Đinh Thưa, con trai cả của ông, tay nâng niu cầm khoảng gần 30 chiếc Huy chương Vàng, Bạc mà 2 anh em anh đã nỗ lực đạt được từ các cuộc thi bắn nỏ, Ngày hội Văn hóa - Thể thao của tỉnh và khu vực miền Trung- Tây Nguyên (xuyên suốt từ năm 2008-2014). Anh Thưa nói: "Ở đồng bào tôi, trẻ nhỏ lên 7, lên 8 đã biết cầm cung, cầm nỏ, biết đánh cồng chiêng theo nhịp đơn giản. Lớn lên, theo học các cụ cao niên rồi trở nên thành thục lúc nào không hay".

Giữ gìn bản sắc văn hóa

Hiện, Đội cồng chiêng của xã Vĩnh An, do anh Đinh Ngắc trực tiếp quản lý và hướng dẫn có khoảng 25 thành viên, độ tuổi dao động từ 15-25 tuổi. Đội luôn duy trì tập luyện mỗi tuần từ 1-2 buổi, khi mặt trời ẩn đằng sau đỉnh núi hoặc những đêm trăng sáng. Tiếng cồng, tiếng chiêng vang khắp núi rừng, khi khoan thai réo rắt, khi đượm buồn ngân nga.

Bên cạnh đó, 7 làng đồng bào Ba-na trên địa bàn huyện đều "sắm" cho mình mỗi làng một bộ cồng chiêng "để dành" biểu diễn tại các lễ hội, gồm: 5 làng xã Vĩnh An (làng Kon Giọt 1, làng Kon Giọt 2, làng Kon Mon, làng Xà Tang và làng Kon Giang), làng Cam xã Tây Xuân, làng M6 xã Bình Tân.

Ông Đinh Ngắc, trăn trở: "Từ lâu, bộ môn nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng đã trở thành nét văn hóa đậm đà bản sắc của đồng bào Ba-na. Tôi luôn trăn trở với việc giữ gìn và "truyền lửa" cho các thế hệ mai sau. Tuy nhiên, trong quá trình truyền dạy và tập luyện cũng gặp không ít khó khăn. Đời sống bà con còn nghèo, hằng ngày, họ phải lên nương, lên rẫy nên ít có thời gian tập luyện thường xuyên. Song, bằng niềm yêu thích nghệ thuật nhạc cụ truyền thống, chúng tôi đã sát cánh bên nhau và mang về nhiều thành tích khả quan cho xã nhà nói riêng và huyện nhà nói chung".

Lãnh đạo Phòng VH - TT huyện Tây Sơn (Bình Định) phấn khởi cho biết: "Mặc dù là xã miền núi, đời sống bà con còn nhiều khó khăn nhưng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương xã Vĩnh An đã nỗ lực phát triển phong trào VH - TT, đặc biệt là nhạc cụ cồng chiêng và bộ môn bắn nỏ - đặc trưng làm nên bản sắc truyền thống dân tộc thiểu số đồng bào Ba-na nơi đây”.

Xã Vĩnh An (huyện Tây Sơn, Bình Định) nhiều năm liền thuộc tốp đầu tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc thiểu số miền núi tỉnh Bình Định. Đặc biệt, năm 2009, 2011 và 2013, đoạt giải Ba toàn đoàn. Năm 2011, đoạt giải Ba Hòa tấu nhạc cụ dân tộc, giải Nhì múa lăng khiêng, giải Nhì Văn hóa cồng chiêng tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc thiểu số miền núi tỉnh Bình Định lần thứ XI. Các năm 2015, 2017 đoàn cũng đạt nhiều thành tích khả quan.

Đào An

Chia sẻ:

Bình chọn: (0 Lượt bình chọn)

Ý kiến bạn đọc (0)

Các tin khác