Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0963.53.88.39 | Email: tapchitrian@gmail.com

Văn hóa - Văn nghệ

Thành cổ Quảng Trị

Cập nhật lúc 09:37 10/07/2019

“Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi/Cho đồng đội tôi nằm yên dưới cỏ/Trời Quảng Trị trong xanh và lộng gió/Dẫu ồn ào đừng lay động hàng cây./Nhẹ bước chân và nói khẻ thôi/Thành Cổ rộng sao đồng đội tôi nằm chật/Mỗi tấc đất là một cuộc đời có thật/Cho tôi hôm nay đến nghẹn ngào.”(Phạm Đình Lân)

Thành cổ Quảng Trị là không gian thiêng liêng, là miền ký ức hào hùng và bi tráng của một thời hoa lửa.

Thành cổ Quảng Trị nằm ở trung tâm thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị, cách quốc lộ 1A 2km về phía Bắc, cách dòng sông Thạch Hãn 500m về phía đông.

Theo sách “Đại Nam nhất thống chí” (Quốc sử quán Triều Nguyễn), toà thành Quảng Trị được xây dựng từ đầu thời vua Gia Long nhà Nguyễn, ở địa phận huyện Đăng Xương; năm thứ 8 dời đắp ở địa phận xã Thạch Hãn, huyện Hải Lăng. Năm Minh Mạng thứ 4, đắp bằng đất; đến năm Minh Mạng thứ 8 (năm 1827) thì được xây bằng gạch. Đây chính là toà thành còn lại những dấu tích cho đến ngày nay. Trong lịch sử thời phong kiến, thành Quảng Trị là là trung tâm chính trị, kinh tế, quân sự của tỉnh Quảng Trị, là tiền đồn quân sự quan trọng bảo vệ kinh đô Phú Xuân - Huế từ phía Bắc.

Lịch sử hiện đại đã ghi dấu ấn ở Thành cổ Quảng Trị bằng một cuộc chiến khốc liệt, bi hùng; đó là cuộc chiến Thành cổ vào mùa hè đỏ lửa năm 1972. 81 ngày đêm, với hàng trăm nghìn tấn đạn bom trút xuống, đã gần như san phẳng toà thành cổ cùng cả thị xã Quảng Trị. Hàng ngàn con người đã ngã xuống nơi đây vì Tổ quốc, cho sự nghiệp giải phóng, thống nhất đất nước.

Thành cổ Quảng Trị là một ngôi nhà chung, một nấm mồ chung của những chiến sĩ giải phóng. Quảng Trị có hàng chục nghĩa trang, nhưng có hai nghĩa trang không bia mộ, đó là Thành cổ và dòng sông Thạch Hãn.

Chiến tranh đã đi qua, nhưng những dư âm của nó vẫn còn đọng lại cho đến bây giờ. Đến thăm thành cổ Quảng Trị hôm nay, đâu đó dưới vẻ đẹp dòng sông Thạch Hãn kia, dưới những lớp cỏ non xanh rì là máu xương của hàng nghìn chiến sĩ giải phóng quân trên khắp cả nước và đồng bào Quảng Trị đã hi sinh và ngã xuống. Để cho đến bây giờ, mỗi khi nhắc đến thành cổ, trong trái tim người dân Quảng Trị cũng như trong trái tim những ai đã từng sống và làm việc trên mảnh đất này đều bồi hồi, tự hào về một quá khứ hào hùng nhưng cũng đầy mất mác và đau thương. Các anh hi sinh nhưng hình hài các anh không còn nguyên vẹn nữa, máu và xương thịt của các anh đã hoà vào lòng đất cho non sông đất nước có ngày độc lập, nhân dân được ấm no hạnh phúc. Vì vậy từng tấc đất, cành cây, ngọn cỏ, mỗi bước chân mà đoàn chúng ta đi vào hôm nay đều thấm máu của biết bao chiến sĩ, đồng bào cả nước và nhân dân Quảng Trị anh hùng. Với những giá trị lịch sử to lớn đó, di tích thành cổ Quảng Trị hôm nay đã trở thành khu tưởng niệm, nơi chúng ta tri ân và tôn vinh các anh hùng liệt sĩ đã mãi mãi nằm xuống để chúng ta có được ngày hôm nay. Đến với Thành Cổ Quảng Trị, không những đến với một di tích lịch sử mà đoàn chúng ta còn đến với một nghĩa trang, một nghĩa trang không có nấm mồ. Khác với nghĩa trang liệt sỹ Trường Sơn, nghĩa trang liệt sỹ Đường 9 hay các nghĩa trang khác thì liệt sỹ nào cũng có mộ liệt sỹ đó cho dù biết tên hay chưa kịp biết tên. Nhưng khi đến với Thành Cổ Quảng Trị các anh chỉ có một ngôi mộ tập thể chung, một nấm mồ chung mà thôi. “Đài tưởng niệm trung tâm” là biểu tượng của nấm mồ chung cho hàng nghìn chiến sĩ đã mãi mãi nằm lại ở mảnh đất này. Đài tượng niệm được xây dựng theo mô hình của vũ trụ quan, nhân sinh quan theo triết lý phương Đông.

Đài tưởng niệm được đắp theo hình bát giác tượng trưng cho bát quái, bốn lối bậc cấp đi lên tượng trưng cho tứ tượng, tầng mà đoàn dâng hương là tầng lưỡng nghi, gồm hai nữa âm và dương: nữa bên nước là nữa âm, nữa bên nền đỏ là nữa dương. Người ta quan niệm rằng trong cuộc sống này âm dương luôn có mối quan hệ mật thiết với nhau như: giữa trời và đất, giữa ngày và đêm, giữa người sống và người chết đó là hình thái âm dương. Và âm dương không bao giờ hoạt động độc lập mà bao giờ trong âm cũng có dương và trong dương cũng có âm, âm dương luôn hoà quyện vào nhau.Ngay nữa phần âm người ta cho làm một cây đèn màu đỏ tượng trưng cho phần dương trong âm. Đèn này có chiều cao 8,1m tượng trưng cho 81 ngày đêm “Mùa hè đỏ lửa năm 1972”. Cây đè được ví như “Đèn thiên mệnh”, là cầu nối giữa trời và đất với chức năng thiêng liêng là chuyển tải linh hồn các chiến sỹ giải phóng quân từ cỏi âm về cỏi vĩnh hằng. Trên đỉnh của cây thiên mệnh có ngọn lửa mang ý nghĩa là ánh hào quang của cuộc chiến 81 ngày đêm quyết tử cho tổ quốc quyết sinh trên chiến trường Quảng Trị. Giữa cây thiên mệnh người ta làm ba áng mây tượng trưng cho tam tài: Thiên – Địa – Nhân tượng trưng cho mối quan hệ giữa trời, đất và con người. Phía dưới 3 áng mây là hình ảnh của 3 bát cơm đầy chống lên nhau. Theo phong tục của người Á Đông chúng ta thường hay cúng cơm cho người đã khuất, một bát cơm cho những ai sống trọn một kiếp người, trên 61 tuổi và 3 bát cơm tượng trưng cho những ai ra đi khi tóc đang còn xanh. Vì các anh, các chị khi nằm lại trên mảnh đất này thì tuổi đời còn rất trẻ 18, đôi mươi – cái lứa tuổi đẹp nhất của cuộc đời. Một nửa phần dương là phần phía ngoài, được lát bằng gạch màu đỏ, là màu của sự sống sự sinh sôi nảy nở. Trên phần dương có một lỗ tròn tượng trưng cho phần âm trong dương, phần âm trong dương này thông vào lòng nấm mồ. Lòng nấm mồ rỗng có 2 trục đường chính giao nhau về tứ phương, về mặt tâm linh thì đây là nơi hội tụ linh hồn của các chiến sỹ tứ phương về nấm mồ chung này. Ở chính giữa là nơi đặt hành trang đơn giản của người lính giải phóng quân: Một chiếc mủ tai bèo, một đôi dép cao su, một bi đông nước, một khẩu súng AK và một chiếc ba lô. Bên trên là mái đình Việt cách điệu, trên mái đình là bình thái cực.

Ở giữa hai phần âm và dương có đặt một lư hương để cho mọi người khi đến Thành Cổ thắp một nén hương với lòng thành tâm cầu nguyện . Phía bên ngoài tầng lưỡng nghi còn có 81 bức phù điêu là 81 tờ lịch ghi lại từng ngày một của cuộc chiến 81 ngày đêm tại Thành Cổ Quảng Trị từ 28/06/1972 – 16/09/1972 theo chiều ngược kim đồng hồ. Cho đến bây giờ, chiến tranh đã đi qua nhưng vẫn chưa có chính xác một số liệu thống kê nào về số người đã hi sinh và ngã xuống tại mảnh đất này. Nhưng có một điều trong chúng ta ai cũng biết rằng các anh, các chị ra đi khi tóc đang còn xanh luôn mang trong mình một ước mơ, hoài bão, khát vọng sống trong hòa bình, tự do, độc lập. Trong số đó có những chàng trai, cô gái vẫn đang là sinh viên nhưng họ đã xếp bút nghiêng, tiến thẳng vào mặt trận, đi theo tiếng gọi thiêng liêng của tổ quốc.

 

Ngô Hoàng Khanh

Chia sẻ:

Các tin khác

Danh sách liệt sĩ đã quy tập

  Tên chiến sĩ Quê quán
1 Nguyễn Xương Thái Bình
2 Nguyễn Văn Tuy Thái Bình
3 Phạm Văn Tuấn Thái Bình
4 Vũ Văn Tiến Thái Bình
5 Tèo Thái Bình