Hotline: 0913.842.499 | Liên hệ quảng cáo: 0945.789.363 | Email: tapchitrian@gmail.com

Xã hội

An ninh môi trường - Duyên kì ngộ

Cập nhật lúc 11:01 12/02/2018

Khi đang viết bài này thì cơn bão Tembin (bão số 16) đang rình rập đe dọa ở Biển Đông. Năm 2017 là năm của những kỉ lục về thiên tai chưa từng được ghi nhận trong lịch sử quan trắc. Theo thống kê, có 386 người thiệt mạng và mất tích do thiên tai, tăng 1/3 so với năm 2016; thiệt hại về tài sản lên tới 60.000 tỷ đồng.

VỊ TƯỚNG CÓ TÂM, CÓ TẦM NHÌN XA TRÔNG RỘNG

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, năm nay hơn 70 tuổi, quê ở Hải Hậu (Nam Định) vẫn giữ nguyên trong ký ức về miền quê vùng biển có tới 500 nhà thờ và hàng trăm ngôi đền chùa. Tiếng chuông chiều, tiếng sóng biển rì rào, gió mơn man, cánh đồng lúa chín vàng rợp rờn. Những năm ở chiến trường, những cánh rừng bạt ngàn chở che cho bộ đội, những con suối róc rách hát bản tình ca không bao giờ dứt. Thế rồi một cơn bão đi qua, cánh đồng trở nên xơ xác, biển dữ dội gầm gào. Một trận bom Napan, bom phá, bom phát quang, những trận rải chất độc hóa học của Mỹ, cả cánh rừng gục đổ, rừng cháy xác xơ, nham nhở hố bom, suối lở loét đỏ hoẻn,...

Có những năm bão táp xóa đi kết quả lao động cực nhọc của người dân quê hương. Có những ngôi chùa, ngôi nhà thờ đã gục đổ trước bão táp. Hết cánh rừng này đến cánh rừng kia bị bom Mỹ phá hủy, trở thành những đồi trọc, cỏ lau lúp xúp, loang lổ hố bom. Người lính Nguyễn Huy Hiệu nghĩ về một tương lai khi đất nước hòa bình thì những vùng đất này sẽ trở thành vùng đất hoang, bên dưới là bom mìn chưa nổ. Vùng đất này sẽ trở thành vùng đất chết, nhất là nó lại ở khu vực Bình Trị Thiên - nơi có khí hậu nóng, nắng, gió, mưa khắc nghiệt.

Ông thương người dân quê hương, càng thương những vùng quê nghèo miền Trung với củ sắn, củ khoai nuôi dưỡng ông cùng đồng đội trong những năm tháng “gian lao mà anh dũng”. Sau này khi trở thành vị tướng tư lệnh quân đoàn 1, Thượng tướng - Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng ban phòng chống bão lụt TW và Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban Quốc gia tìm kiếm cứu nạn, có cơ hội đi thăm quan và học tập ở nhiều nước... lúc nào ông cũng nghĩ về những điều làm tổn hại đến môi trường và luôn nghĩ cách bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, trong thời gian ông giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng - Phó trưởng ban phòng chống bão lụt TW và Phó Chủ tịch thường trực UB quốc gia tìm kiếm cứu nạn, ông đã tích lũy được nhiều kiến thức về môi trường. Tướng Hiệu thống kê được 10 trận siêu bão tồi tệ nhất và cũng là những thảm họa thiên nhiên kinh hoàng nhất trong lịch sử nhân loại. Ông “vẽ” được đường đi của những cơn bão quái đản nhất, xác định cường độ gió của các cơn bão kỷ lục, chỉ ra thiệt hại nặng nhất do bão gây ra. Ông rút ra những quy luật của bão: gió lớn, triều cường, lốc xoáy để rút ra những kinh nghiệm ứng phó. Ông rút ra bài học về động đất và lũ quét. Đó là sự tích bùn, nước trên núi thành hồ. Vỡ nước, bùn quét phăng tất cả những gì khi nó đi qua... mỗi trận lũ nước, lũ bùn tàn phá ghê gớm hơn cả bom đạn của kẻ thù. Từ những thực tế mưa bão, lũ lụt,... ông đề xuất phương châm 4 tại chỗ: chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện vật tư tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Huy động sức mạnh của toàn dân. Trận lụt ở Phố Châu (Hà Tĩnh) ông rút ra vấn đề cảnh báo khẩn cấp: phải bảo vệ môi trường. Chiến tranh tàn phá, con người cũng góp phần tàn phá khiến môi trường ngày càng bị hủy hoại nghiêm trọng hơn. Trận lụt khủng khiếp này, hàng nghìn khối gỗ quý giấu trong rừng, lũ lụt đã kéo về phơi bày hết “sự tàn sát” rừng của lâm tặc.

Ông sớm nhờ sự hỗ trợ của các chuyên gia về các giống cây từ các Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn ở địa bàn đóng quân của Đại đoàn đồng bằng để giúp Đại đoàn và dân khu vực đóng quân, có gỗ, nứa làm nhà, rừng được phủ một màu xanh tươi mới, có thực phẩm, có rau xanh rồi vườn sinh vật cảnh, vườn thuốc đông y,... Ông cũng là người nêu lên ý tưởng cuộc thi “Hoa trái đồng bằng” trong các đơn vị thuộc Đại đoàn này.

Khi làm Tư lệnh quân đoàn 1, thực hiện việc làm đường qua rừng Cúc Phương, ông đã đặt mối quan hệ kết nghĩa để quân đội có thể hỗ trợ giúp đỡ và phối hợp cùng rừng quốc gia Cúc Phương bảo vệ rừng nguyên sinh ngàn năm tuổi. Vấn đề quân đội đối với việc khắc phục hậu quả sau chiến tranh, rà phá bom mìn, tẩy rửa chất độc hóa học,... là nỗi niềm luôn đau đáu trong lòng. Rất nhiều lần ông đàm phán với Mỹ về các vấn đề này để phần nào khắc phục hậu quả của nó. Ông là người phát động chiến dịch “màu xanh đồng bằng”, trồng 600 ha rừng ở Bỉm Sơn (Thanh Hóa).

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã đi qua 67 nước, đi đâu ông cũng ghi chép, nhằm tìm ra bài học cho sự hiểu biết để phụng sự đất nước. Chuyến đi thăm Ấn Độ ông được bạn tặng cây đa và cây đề, ông mang về trồng tại Quảng Trị - nơi cả cuộc đời “chiến đấu” của ông gắn bó với ước muốn hồi sinh màu xanh ở vùng đất bị bom đạn cày xới này. Tới Nhật Bản ông học được cách xử lý rác thải, bài học của Nga xử lý sau thảm họa Chernobyl, quản lý chất thải rắn sinh hoạt ở Malaysia, xây dựng nhà máy điện chạy bằng sức diều ở Scotland, học ở Mỹ về việc biến nước thải thành dầu thô sinh học, EU hướng tới sử dụng năng lượng sạch và tiết kiệm năng lượng, học cả Campuchia về cải cách hệ thống quản lý môi trường,...

NHÀ NGÔN NGỮ HỌC VÀ CÚ SỐC MÔI TRƯỜNG

Người ta gọi anh là “chiến sĩ tiên phong” trong lĩnh vực giải quyết sự cố tràn dầu. Tôi chưa biết nhiều về anh, nhưng cũng xin góp phần lý giải một đôi điều về người “chiến sĩ” này.

Thực ra Phạm Văn Sơn là một nhà ngôn ngữ học! Anh tốt nghiệp chuyên ngành tiếng Nga trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội (nay là trường ĐH Hà Nội). Ra trường anh sang Nga làm phiên dịch. Thuở Liên Xô sụp đổ, tiếng Nga “mất giá”, anh quay sang học tiếng Anh tại trung tâm ngoại ngữ, nhưng sau 3 tháng anh bỏ trung tâm để tự học tiếp. Có vốn tiếng Nga vững vàng, cộng thêm trình độ tiếng Anh kha khá, anh được mời làm giám đốc một công ty nhỏ thuộc tập đoàn của Nga hoạt động trong lĩnh vực dầu khí ở Vũng Tàu. Có lẽ cuộc đời anh cứ trôi đi như thế nếu không xảy ra một sự cố tràn dầu trên diện rộng gây ô nhiễm nghiêm trọng tại Vũng Tàu. Mùi dầu nồng nặc, cá tôm chết nổi trắng bờ, người dân mang xô, chậu đi vớt dầu rất thủ công, không có lực lượng chức năng ứng phó...

Sau khi chứng kiến việc ô nhiễm dầu tràn và những cú va đập khác, anh quyết định bỏ công ty nhỏ để thực hiện ý đồ lớn về biện pháp cứu vãn khi xảy ra thảm họa tràn dầu. Với vốn ngoại ngữ Nga - Anh trong tay, anh đã tìm dịch, nghiên cứu các tài liệu về lĩnh vực xử lý sự cố tràn dầu và trung tâm “SOS Environment” ra đời từ đó. Ngay tên và logo đều thể hiện lĩnh vực hoạt động chính là ứng phó khẩn cấp sự cố môi trường, xử lý ô nhiễm môi trường với định hướng quốc tế hóa. Màu xanh lá cây tượng trưng cho không khí. Màu vàng thể hiện lớp dầu tràn, màu của các loại hóa chất độc hại. Màu xanh nước biển đặt dưới cùng logo là nước. 2 móc trên và 2 móc dưới của 2 chữ “S” trong chữ “SOS” đặt dưới chữ “ENVIRRONMENT” khóa chặn nguồn ô nhiễm dầu/hóa chất không cho lan loang rộng, để cô lập, giảm thiểu hướng về “O”. Giám đốc Phạm Văn Sơn lịch lãm, nhỏ nhẹ nói với tôi như thế. Anh không có dáng dấp của một giám đốc bệ vệ mà có dáng dấp của một thi sĩ, học giả hay một thư sinh thì đúng hơn. Anh đã trở thành một chuyên gia có tầm cỡ, từng tham gia các chương trình xử lý sự cố tràn dầu cấp quốc gia, ngồi chiếu trên với các chuyên gia đầu ngành của nhà nước. Trung tâm của anh cũng là thành viên không thể thiếu trong việc xử lý sự cố tràn dầu ở Hà Nội, Vĩnh Phúc, Thái Bình, Quảng Ninh, Hải Phòng, Bình Dương, Đăk lăk, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu và khi tôi đến thăm thì anh vừa đi Ninh Bình về. Không chỉ tham gia tư vấn, trực tiếp xử lý các sự cố lớn, anh còn được các cơ quan chức năng, các cơ sở khoa học mời giảng dạy, tập huấn về lý thuyết, kỹ năng và phương pháp giải quyết các sự cố tràn dầu. Công ty của anh không chỉ giải quyết sự cố mà còn có các cơ sở sản xuất các phương tiện máy móc phục vụ cho việc xử lý sự cố. Các phương tiện này rẻ hơn nhưng vẫn đảm bảo trình độ kỹ thuật quốc tế, như: Phao quây dầu tràn cố định, phao quây dầu trên biển triển khai nhanh, bộ phao thu gom dầu tràn loang rộng trên biển, lưới lọc dầu chìm lẫn trong nước, thiết bị vớt váng dầu mỡ,... 10 năm qua, công ty đã thiết lập một mạng lưới các trạm ứng phó sự cố môi trường do dầu, hóa chất tại nhiều điểm có nguy cơ cao xảy ra sự cố. Áp dụng sáng tạo phương châm 4 tại chỗ: trang bị tại chỗ, nhân lực tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, hậu cần tại chỗ của Thượng tướng, viện sĩ Nguyễn Huy Hiệu trong hoạt động xử lý tràn dầu. Đến tháng 12/2017, công ty SOS môi trường đã trực tiếp tham gia, chỉ huy hiện trường ứng phó 68 sự cố tràn dầu, tổ chức gần 140 khóa đào tạo huấn luyện kĩ năng ứng phó sự cố.

CHUNG MỘT TẤM LÒNG

Ngày 6/8/2017, Trung tâm ứng phó sự cố môi trường SOS tổ chức tọa đàm “An ninh môi trường”. Dự cuộc tọa đàm này có đại diện cấp cao của Bộ Tài nguyên Môi trường, Viện Hàn lâm KHXH và đặc biệt có Thượng tướng - Viện sĩ Nguyễn Huy Hiệu cùng tham dự. Thật ra với nội dung và tầm vóc của cuộc tọa đàm này có lẽ cơ quan chủ trì phải là “ông nhà nước” nào đó, nhưng đây lại là “ông tư nhân” làm chủ tọa, cuốn hút các cơ quan Nhà nước, các nhà khoa học bàn về vấn đề có tính thời sự của quốc gia và thế giới, đó là an ninh môi trường. Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã đánh giá: Sự khan hiếm các tài nguyên thiên nhiên, suy thoái và ô nhiễm môi trường và những hiểm họa có thể gây suy yếu nền kinh tế, gia tăng đói nghèo, gia tăng bất ổn chính trị, thậm chí trở thành ngòi nổ cho các cuộc xung đột và chiến tranh…

Điều này, Thượng tướng - Viện sĩ Nguyễn Huy Hiệu nhận ra từ khi còn cầm súng chiến đấu ở chiến trường Bình Trị Thiên và suốt chặng đường cầm quân từ trong chiến trận đến khi giữ các chức vụ quan trọng trong quân đội và của Nhà nước cho đến nay. Điều mà vị trí thức trẻ Phạm Văn Sơn đau đáu trong lòng từ khi chứng kiện sự cố tràn dầu 2001, tại Vũng Tàu và sẵn sàng từ bỏ vị trí giám đốc lương tháng 2.000 USD để làm lại từ đầu, bắt tay xây dựng trung tâm ứng phó sự cố môi trường SOS. Cả hai người tuy không đồng niên, đồng môn nhưng lại là đồng chí trong sự nghiệp bảo vệ môi trường và chung một mục tiêu vì ngày mai tươi sáng của đất nước, giữ lại cho con cháu màu xanh sự sống cho hôm nay và cho ngày mai.

Đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu, cả hai đều có một tư duy xây dựng các trạm, các trung tâm ứng phó sự cố, và phát triển nhiều trung tâm này trên phạm vi cả nước, áp dụng phương châm bốn tại chỗ có nội dung cơ bản giống nhau, chỉ có đối tượng xử lý khác nhau… Phạm Văn Sơn không giấu giếm việc đã áp dụng phương châm 4 tại chỗ của Tướng Hiệu để ứng phó tốt các sự cố tràn dầu ở các địa phương, từ đó kính trọng nể phục vị Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, là Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Liên bang Nga. Sơn thường gặp gỡ tiếp xúc và học hỏi, càng gần càng nể phục hơn tầm nhìn xa trông rộng của tướng Hiệu trong vấn đề an ninh môi trường. Còn tướng Hiệu coi Phạm Văn Sơn như đàn em, vừa như đồng chí, ông ủng hộ Sơn trên mọi diễn đàn và trong các việc làm. Kỳ lạ thay ngày Sơn tổ chức tọa đàm An ninh môi trường, cũng là ngày cuốn sách “Vị tướng với an ninh môi trường” ra mắt bạn đọc. Tướng Hiệu mang cuốn sách đó tặng Sơn và những người tham dự buổi tọa đàm. Quả là duyên kì ngộ./.

Cây đa tướng Hiệu trồng do Thủ tướng Ấn Độ Indira Gandhi tặng

Ông Phạm Văn Sơn - Giám đốc Công ty SOS Môi trường điều hành hoạt động diễn tập ứng phó sự cố tràn dầu tại tỉnh Bình Thuận

Ông Phạm Văn Sơn - Giám đốc Công ty SOS Môi trường thỉnh giáo Thượng tướng Nguyễn Huy 

Cù Hòa

Chia sẻ:

Bình chọn: (0 Lượt bình chọn)

Ý kiến bạn đọc (0)

Các tin khác