Chiến thắng Thuận Ninh, đòn đánh phủ đầu quân Mỹ trên chiến trường Bình Định

55 năm trước, Chiến thắng Thuận Ninh (xã Bình Tân, huyện Bình Khê, nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định) vào ngày 18/9/1965 của Sư đoàn 3 - Đoàn Sao Vàng đã mở đầu cho khả năng đánh bại Sư đoàn kỵ binh bay Mỹ - niềm hy vọng của Nhà trắng và Lầu Năm Góc trên chiến trường Việt Nam. Trận đánh là tiếng súng mở màn giòn giã cho phong trào thi đua lập công "Quyết chiến, quyết thắng giặc Mỹ" đang nở rộ trên chiến trường Bình Định.

Chiến thắng Thuận Ninh, đòn đánh phủ đầu quân Mỹ trên chiến trường Bình Định

Cuộc đổ bộ của Lữ đoàn 2 biệt động quân thuộc Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ tại Quy Nhơn, Bình Định (ngày 13/9/1965). Ảnh: T.L.

Sau khi chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" bị phá sản hoàn toàn, ngày 1/4/1965, Tổng thống Mỹ Giôn-xơn quyết định đưa thêm một bộ phận quân chiến đấu Mỹ sang Việt Nam và tăng cường không quân, hải quân đánh phá miền Bắc, với mục đích làm cho "cột xương sống của Hà Nội mềm đi" để phải chấp nhận những điều kiện thương lượng do Mỹ áp đặt và từ bỏ chi viện cho cách mạng miền Nam.

Trên chiến trường Khu 5, quân Mỹ đổ bộ ồ ạt,  tương quan lực lượng giữa ta và địch thay đổi. Tháng 8/1965, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương chỉ thị cho Khu 5: Cố gắng xây dựng LLVT, tập trung xây dựng chủ lực là chính, chú ý chăm sóc phong trào chiến tranh du kích và chỉ đạo tác chiến đối với bộ đội địa phương. Ngày 2/9/1965, tại khu rừng Bà Bơi, xã Ân Nghĩa, huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định, đã diễn ra lễ thành lập Sư đoàn 3, với sự có mặt của đại diện cán bộ và chiến sĩ 3 Trung đoàn 2, 12, 22, cùng các Đảng bộ và đoàn thể địa phương. Sau lễ thành lập, Đảng ủy Sư đoàn đề nghị và được Quân khu chấp nhận cho Sư đoàn mang tên "Đoàn Sao Vàng" để nhắc nhở cán bộ, chiến sĩ luôn nhớ tới lời thề thiêng liêng, dũng cảm chiến đấu vì lá cờ vinh quang của Tổ quốc, vì một nước Việt Nam độc lập và thống nhất. Đoàn Sao Vàng ra đời đúng vào lúc quân dân Bình Định đương đầu với hàng vạn quân Mỹ, ngụy và chư hầu, trở thành niềm tin, chỗ dựa và sự cổ vũ lớn lao, gắn bó máu thịt với chiến trường Bình Định.

Trung tuần tháng 9, Đoàn Sao Vàng và các đơn vị phối thuộc được lệnh chuyển dần vào sát khu vực hoạt động: Trung đoàn 2 từ Vĩnh Thạnh vượt đèo Bồ Bồ qua Bình Khê. Trung đoàn 22 từ Nam Quảng Ngãi tiến vào Tây Hoài Nhơn. Trung đoàn 12 từ Hoài Ân xuống Phù Mỹ. "Đánh hơi" được sự di chuyển lực lượng của ta, Mỹ tung 2.000 lính dù hành quân bằng đường không với 60 trực thăng, dự định đổ quân xuống Thuận Ninh hòng tạo bất ngờ, áp đảo ta về binh hỏa lực. 5 giờ 30 phút ngày 18/9, phát hiện 2 chiếc trinh sát L.19 của địch bay đến thám thính. Dự đoán địch sẽ đổ bộ, bộ đội ta được lệnh vào vị trí chiến đấu theo phương án đánh địch đổ bộ đường không.

Ngay sau đó, hàng chục chiếc máy bay phản lực bám đuôi nhau trút bom xuống thung lũng. Tiếng bom nổ chưa dứt, từng bầy trực thăng vũ trang đã thay nhau lao tới, xối xả bắn đạn rốc két và súng liên thanh xuống những lùm cây, mô đất còn sót lại trên những khu vực chuẩn bị đổ quân của địch. Nửa giờ sau, 45 chiếc trực thăng đổ quân xuống các gò đồi và bãi bằng xung quanh thôn Thuận Ninh. Lính Mỹ dàn đội hình thận trọng tiến về phía bìa làng.

Bỗng một chiến sĩ mới của ta quá hồi hộp, sơ suất để khẩu trung liên cướp cò lia một loạt dài. Ba tên Mỹ đi đầu ngã vật xuống. Tình huống trên buộc người chỉ huy phải ra lệnh nổ súng. Bọn Mỹ chết hàng loạt. Những tên còn lại nằm rạp xuống bám chặt sau các bờ đất. Cùng lúc, tiếng súng đánh địch cũng vang lên xung quanh thôn Thuận Ninh.

Ta nhanh chóng đánh chiếm các điểm cao khống chế thung lũng. Quân Mỹ vừa đặt chân xuống đỉnh đồi, đang dàn đội hình thì tiếng hô xung phong của chiến sĩ ta đã vang lên. Quân ta kiên cường đánh lui liên tiếp nhiều đợt tiến công của lính Mỹ. Cuộc chiến đấu diễn ra ngày càng ác liệt. Bọn địch bị đánh bật khỏi các ngọn đồi, điên cuồng gọi máy bay phản lực đến trút bom xuống những vị trí quân ta vừa chiếm được. Vốn có kinh nghiệm "bám thắt lưng địch mà đánh" ở Đèo Nhông, Đường 7 để tránh bom, nên vừa nghe lệnh, các chiến sĩ ta di chuyển ngay về phía địch. Lính Mỹ thấy bom nổ gần quá vội lủi qua chỗ khác.

Trước tình trạng dẫm chân tại chỗ của lính dù, địch cho 50 trực thăng chở quân tới cứu viện, đổ quân xuống Thuận Phong (cách Thuận Ninh 3km), định kéo lực lượng ta giãn về phía Đông Bắc, giải vây cho Thuận Ninh nhưng không được. Thấy tình hình phát triển thuận lợi, các đơn vị của ta tổ chức xuất kích. Từ đó cho đến chiều, thung lũng Thuận Ninh không lúc nào ngớt tiếng súng. Bị thiệt hại nặng nề, tối hôm ấy, địch phải dùng máy bay C.130 thả đèn dù và bắn  yểm trợ cho trực thăng thu quân.

Như vậy, chỉ hơn nửa tháng sau khi thành lập, Sư đoàn 3 đã đánh thắng quân Mỹ - đối tượng tác chiến mới trong cuộc chạm trán bất ngờ ở thung lũng Thuận Ninh. Kết quả trận này ta loại khỏi vòng chiến đấu hơn 200 tên Mỹ, bắn rơi 11 máy bay, bắn bị thương 40 chiếc khác.

55 năm trôi qua, thắng lợi của trận đầu đánh Mỹ - Chiến thắng Thuận Ninh vẫn luôn được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 3 khắc ghi; đồng thời là niềm tự hào, động lực phấn đấu học tập, rèn luyện, công tác, xứng đáng với các thế hệ đi trước và tô thắm thêm truyền thống "Trung dũng, kiên cường, bám đất bám dân, tự lực tự cường, đoàn kết chiến thắng" của Đoàn Sao Vàng Anh hùng.

 

Đại tá La công Phương - Chính ủy Sư đoàn Bộ binh 3, Quân khu 1