Ngày Quốc khánh 2/9 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

(ĐTTA) - Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là ngày lễ chính thức của nước ta, được tổ chức kỷ niệm vào ngày 2/9 hằng năm. Vào ngày này năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Ngày Quốc khánh 2/9 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

(ĐTTA) - Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là ngày lễ chính thức của nước ta, được tổ chức kỷ niệm vào ngày 2/9 hằng năm. Vào ngày này năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Chỉ thị về kỷ niệm cách mạng tháng Tám và ngày "Độc lập"

Tuy nhiên, hiện nay ít người biết rằng trước đây, ngày Quốc khánh lại được quy định vào ngày 19/8 chứ không phải là ngày 2/9 như hiện nay. Theo các tài liệu lưu trữ quốc gia hiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước thuộc Bộ Nội vụ, trong những năm đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, tên gọi "NGÀY QUỐC KHÁNH VIỆT NAM" được quy định là ngày 19/8 dương lịch, còn ngày 2/9 được quy định là "NGÀY VIỆT NAM ĐỘC LẬP". Cụ thể, tại Sắc lệnh 22C NV/CC ngày 18/02/1946 do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký, quy định những ngày Tết, kỷ niệm lịch sử và lễ tôn giáo, trong đó có ấn định ngày 2 tháng 9 là ngày "VIỆT NAM ĐỘC LẬP". Sắc lệnh 141bis ngày 26/7/1946 do Quyền Chủ tịch Chính phủ Hùynh Thúc Kháng ký về việc lấy ngày 19 tháng 8 dương lịch, ngày kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám năm 1945 từ nay sẽ là ngày "QUỐC KHÁNH VIỆT NAM". Sau khi có quy định tại hai văn bản này, ngày 19/8 được chính thức gọi là "Ngày Quốc khánh" còn ngày 2/9 thường được gọi bằng các cụm từ khác nhau như: "Ngày Độc lập", "Ngày thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa", "ngày Tuyên ngôn độc lập"....

Khẩu hiệu kỷ niệm cách mạng tháng Tám và ngày Quốc khánh 2/9

Năm 1946, năm đầu tiên sau khi nước Việt Nam mới được thành lập, Chính phủ đã có chỉ thị về việc tổ chức kỷ niệm 1 năm ngày Quốc khánh và ngày Độc lập. Báo Cứu Quốc số 306, ngày 31/7/1946 có đăng Chỉ thị của Chính phủ về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và ngày Độc lập, trong đó nêu rõ : "Ngày toàn quốc kỷ niệm là ngày 19/8 nghĩa là ngày giành được chính quyền ở Thủ đô và không địa phương nào được làm kỷ niệm trước hay sau ngày ấy, mặc dầu ngày khởi nghĩa ở từng địa phương khác nhau", "Ngày kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám phải là ngày lễ lớn nhất trong năm và phải được quần chúng tham gia với tinh thần khởi ngiã".

Sau kháng chiến chống Pháp thắng lợi vào năm 1954, văn bản chính thức đầu tiên của Chính phủ sử dụng cụm từ "Quốc khánh" để nhắc đến ngày 2 tháng 9 được quy định trong thông báo về các nội dung "Khẩu hiệu kỷ niệm cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2 tháng 9" trên báo Nhân Dân số 216, ngày 21/6/1954.

Sau này, ngày 2/9 chính thức được quy định là ngày Quốc khánh tại điều 145, Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992: "Ngày tuyên ngôn độc lập 2 tháng 9 năm 1945 là ngày Quốc khánh" và đến Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, tại chương 1, điều 13, mục 4 vẫn tiếp tục quy định: "Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là ngày Tuyên ngôn độc lập 2 tháng 9 năm 1945".

Như vậy, thời kỳ đầu của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nay là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ngày Quốc khánh là ngày kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám 19/8 và chỉ đến năm 1954 mới được quy định lại là ngày 2/9 cho đến nay.

Nguyễn Nam