Những trang nhật ký xúc động (Bài 11)

"Chiến tranh đã lùi về phía sau 30 năm, vết thương đạn bom đã mờ dần, đất nước đã chuyển mình lớn mạnh hơn rất nhiều. Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn chúng ta, những người lính một thời đã vào sinh ra tử thì còn nguyên vẹn những kí ức một thời trận mạc." Đó là những lời tâm huyết của CCB Bùi Thế Lâm, chiến sĩ tiểu đoàn 15, sư đoàn 2, tác chiến tại Đông bắc Campuchia . Hiện CCB Bùi Thế Lâm là Giám đốc Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng TP. Hải Phòng. Trở về hậu phương, cuộc sống bộn bề chung riêng, nhưng người CCB Sư đoàn 2 vẫn đau đáu nhớ về những miền đất, những tháng năm cùng đồng đội, bên chiến hào, gian nan đánh giặc… thôi thúc anh cầm bút. Tạp chí Điện tử Tri Ân (Trian.vn) xin trân trọng giới thiệu những trang "Nhật ký tìm đồng đội" (Bài 11) của CCB Bùi Thế Lâm.

Những trang nhật ký xúc động (Bài 11)

"Chiến tranh đã lùi về phía sau 30 năm, vết thương đạn bom đã mờ dần, đất nước đã chuyển mình lớn mạnh hơn rất nhiều. Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn chúng ta, những người lính một thời đã vào sinh ra tử thì còn nguyên vẹn những kí ức một thời trận mạc." Đó là những lời tâm huyết của CCB Bùi Thế Lâm, chiến sĩ tiểu đoàn 15, sư đoàn 2, tác chiến tại Đông bắc Campuchia . Hiện CCB Bùi Thế Lâm là Giám đốc Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng TP. Hải Phòng. Trở về hậu phương, cuộc sống bộn bề chung riêng, nhưng người CCB Sư đoàn 2 vẫn đau đáu nhớ về những miền đất, những tháng năm cùng đồng đội, bên chiến hào, gian nan đánh giặc… thôi thúc anh cầm bút. Tạp chí Điện tử Tri Ân (Trian.vn) xin trân trọng giới thiệu những trang "Nhật ký tìm đồng đội" (Bài 11) của CCB Bùi Thế Lâm.

Thành phố Cảng, quê hường liệt sĩ Nguyễn Xuân Hướng, nơi  mẹ và nhiều đồng đội mong anh về

Đón Liệt sĩ Nguyễn Xuân Hướng về quê

Sau ngày tiễn Trần Quang Phương về  nơi yên nghỉ cuối cùng, tôi và đồng đội nhận rất nhiều cuộc gọi điện thoại của thân nhân các liệt sĩ cả thời kì chống Mỹ và thời chiến tranh biên giới chưa tìm thấy mộ con em mình.

Có những người đến tận nhà hoặc cơ quan nơi tôi làm việc để hỏi và nhờ tôi tìm kiếm phần mộ của các liệt sĩ mà mấy chục năm nay rồi gia đình chưa tìm thấy. Chẳng hiểu sao, có gia đình tận Thái Bình và Nam Định cũng biết địa chỉ của tôi để tìm đến nhờ cậy. Việc đi tìm đồng đội của tôi được ai đó "tẩm ướp" thêm " gia vị " và lan truyền,  tạo ra cho tôi một sức ép quá lớn.

Oái oăm hơn, anh em cùng đơn vị tôi khi có người đến nhờ hỏi là sốt sắng nhận lời và hứa chắc như đinh đóng cột với thân nhân các liệt rằng trong một thời gian ngắn là sẽ tìm thấy mộ liệt sĩ và giúp đỡ mang hài cốt của liệt sĩ về với gia đình rồi sau đó lại giao việc cho tôi...

Tôi rtrong tâm trạng từ lúng túng đến lo lắng, vì sự quá tự tin của đồng đội cũng như gia đình các liệt sĩ đến nhờ giúp. Trên bàn làm việc của tôi một sấp các thứ giấy tờ cớ liên quan đến các liệt sĩ cần tìm. Đủ cả, nào giấy báo tử, giấy viết tay về thông tin của liệt sĩ, thậm chí cả tấm bằng Tổ Quốc ghi công...

Tôi phải trả lời và hướng dẫn thân nhân các gia đình liệt sĩ những việc phải làm và cần làm, cung cấp địa chỉ một số nơi cần thiết và thậm chí cả những mẫu biểu, đơn từ tôi soạn sẵn để cung cấp cho gia đình các liệt sĩ. Tóm lại, tôi chỉ biết giúp đỡ tìm mộ các liệt sĩ bằng tất cả những gì gọi là kinh nghiệm mà tôi tích lũy được kể từ sau vụ đưa Quân về. Chẳng hiểu tại sao người nào được tôi hướng dẫn cũng rất tự tin và rất mừng, hy vọng sẽ tìm được người thân của mình.

Hôm ấy là ngày 3/12/2009, khoảng 9h00 sáng, trong lúc tôi đang ngập đầu trong công việc tại cơ quan thì nhận được một cuộc điện thoại lạ gọi đến. Người gọi điện khẩn khoản muốn được gặp tôi để hỏi về một liệt sĩ hy sinh tại Căm Pu Chia năm 1979. Mặc dù rất ngại nhưng tôi không dám từ chối và đồng ý tiếp chuyện với thân nhân liệt sĩ.

Bước vào phòng làm việc của tôi là một người đàn ông cao lớn tuổi đã ngoài 40. Anh nói:

 - Em nghe nói anh vừa tìm được mộ của liệt sĩ hy sinh tại Cam Pu Chia, nhà ở phường Máy Chai phải không ạ?

 - Vâng, liệt sĩ Trần Quang Phương, số nhà 10/198 Lê Lai. Tôi trả lời và nhìn thẳng vào người đang ngồi trước mặt

- Em tên là Ninh, thế này anh ạ, nhà em gái em ở gần nhà anh Phương, biết tin anh Phương được đồng đội tìm thấy mộ và mang về, nên em gái của em có sang gặp chị Nga, là chị của anh Phương xin số điện thoại của anh. Chiều tối qua, em gái em bắt em phải tìm đến anh và hỏi thử trường hợp của anh em. Ninh nói và tay rút ra đưa cho tôi một tờ giấy khổ A4.

Thì ra là hàng xóm của thằng Phương, tôi nghĩ. Trên tay tôi là tờ đơn của gia đình, tôi đọc lướt qua và dừng lại ở hàng chữ chỉ phiên hiệu của đơn vị: C15, E521, F2 tôi giật mình "đồng đội của mình cùng sư đoàn".

Tôi hỏi và nhìn Ninh qua cặp kính lão, chắc vì cách nhìn của người viễn thị làm Ninh không dám nhìn thẳng vào mắt tôi. Ninh nói nhiều lắm, nào là gia đình đi tìm anh Hướng (liệt sĩ Nguyễn Xuân Hướng) gần như khắp các nghĩa trang ở miền Nam nhiều năm trời, nào là đến ban chính sách Cục chính trị quân khu 7, quân khu 9 không có ai nhận quản lý phần mộ của liệt sĩ  tại đây. Họ giới thiệu về  QK5. QK5 thông báo đúng số bia số mộ như trong giấy báo tử tại nghĩa trang Pô chen tông…

Ninh nói như một cái máy về hành trình đi những đâu, đến những nơi nào, gặp những ai và kết quả trả lời ra sao. Qua giọng nói có phần oán trách và khuôn mặt thất vọng, "hỏi và nói cho xong thôi chứ chả hy vọng gì, lát nữa về báo là đã đi tìm và nhờ hỏi cho xong chuyện", tôi nhìn Ninh rất thông cảm và đoán ý nghĩ, tâm trạng của một thằng em trai sau 31 năm mệt mỏi tìm kiếm người anh của mình hy sinh mà chưa có kết quả gì.

Tôi đứng lên, gọi điện vào ban chính sách sư đoàn và được trả lời ngay mà không phải chờ đợi lâu. Cách nói ngắn gọn, chậm dãi của người sĩ quan đầu máy bên kia làm tôi hồi hộp và chờ đợi: - Liệt sĩ.... sinh năm, nhập ngũ… quê quán,... đơn vị... hy sinh ngày, tháng, năm, tại...hiện nay nằm tại Pô chen tông số mộ... hàng mộ...Chúng tôi chỉ có bấy nhiêu thông tin, gia đình nên hỏi lại...

Tôi chưa kịp hỏi tiếp thì nghe tiếng bỏ máy cái roạt.

- Thằng bố mày, sao mày vô cảm thê. Tôi lẩm bẩm chửi thề. Ngồi ở bàn uống nước, thằng Ninh với khuôn mặt vô hồn nhìn vào một nơi vô định, bập thuốc rít từng hồi. Tôi không nói năng gì và nhìn nó chằm chằm rồi gọi tiếp về sư đoàn 2.

- Xin đồng chí đừng bỏ máy, tôi là CCB của sư đoàn, quê ở Hải Phòng đi tìm đồng đội, xin đồng chí cho tôi biết tôi đang được nói chuyện với ai và xin cho tôi hỏi, số liệt sĩ được chôn cất tại nghĩa trang Pô chen tông đã được quy tập về chưa, đơn vị nào quy tập đồng chí có thể cho tôi biết được không. Tôi hỏi bằng giọng nói mà âm lượng lớn dần.

- Dạ, báo cáo bác, chúng tôi không có một thông tin gì thêm ngoài phần cung cấp cho gia đình. Xin bác để lại địa chỉ và số điện thoại để khi có thông tin mới sẽ báo ngay cho gia đình.

Trở lại bàn uông nước, tôi nói chuyện với Ninh một lúc. Tôi khuyên rằng, gia đình phải hết sức bình tĩnh và cần thiết phải tìm phương pháp tìm có hiệu quả. Tôi xác nhận với Ninh chắc chắn anh Hướng là lính cùng sư đoàn với tôi, tôi sẽ cố gắng giúp đỡ gia đình.

 Ninh mở to mắt nhìn tôi ngỡ ngàng và cúp liền đôi mắt hình như rớm ướt cùng một tiếng thở dài nén ghìm trong lồng ngực.

 - Ông bà thế nào hả em

 - Bố em mất lâu rồi . Mẹ em năm nay đã 82 rồi, bây giơ cũng yếu nhiều anh ạ.  Ninh cúi đầu nói với tôi và giọng như nghèn nghẹn.

Tôi đứng phắt dậy không dám nhìn Ninh, nó đang khóc. Khóc cũng phải thôi, chưa chắc phải khóc cho anh Hướng nó, khóc vì thương mẹ. không biết còn đủ thời gian tìm Hướng về cho mẹ không. Tôi bàng hoàng lo lắng.

Tôi ra ban công đứng, nhìn xuống đường và nói vừa đủ nghe cho Ninh vẫn đang ngồi tại bàn như pho tượng, đằng sau lưng tôi:

- Nhớ mang cho mình giấy báo tử của liệt sĩ. Mình sẽ cố gắng. Thôi, xin lỗi, mình đang mắc chút công việc, có gì thì mình liên lạc lại. Ninh lóng ngóng đứng dậy chào tôi, và buồn bã ra về.

Ninh về, tôi ngồi vào bàn làm việc nhưng không tài nào tập trung được, những dòng chữ trong tờ đơn cứ chập chờn nhảy múa trong đầu. Không biết có cách nào tìm được Hướng không. Đơn vị của Hướng là đại đội công binh của trung đoàn 1, ngày Hướng hy sinh lúc đó E1 đi tác chiến cùng quân đoàn 4 và chiến đấu các khu vực quanh Nông Pênh, không biết Hướng có cùng trung đội với thằng Dũng Khựa không.

Trận đó xảy ra ngã tại ngã tư đường tàu hay trận bờ đập nước ở U đông...Tôi suy nghĩ miên man, muốn tìm được Hướng thì đầu tiên phải tìm được đồng đội của Hướng đã, đó là cách làm truyền thống rất hiệu quả.

Ôi, thế thì đến bao giờ, còn bao nhiêu là việc, cả của cơ quan, cả của gia đình nữa... Hay hướng dẫn để gia đình đi tìm liệt sĩ như một số người khác ? Tôi tự hỏi mình. Gia đình thì biết tìm kiểu gì đây, mình đi tìm còn khó, nếu để người nhà đi tìm thì hóa ra đánh đố gia đình à, tồi tàn thế. Nhưng chuyện đi tìm hài cốt liệt sĩ có thể thấy hoặc không thấy là chuyện bình thường. Hơn nữa, mình tìm chắc gì đã ra, thằng Hướng cũng chỉ là anh em Hải Phòng cùng sư đoàn mà thôi, đâu có cùng đơn vị chiến đấu với mình, mà cùng đơn vị còn vài thằng nữa bây giờ cũng chưa biết chúng nó nằm ở đâu.

Khéo léo để từ chối chắc cũng chẳng ai trách. Tết nhất đến nơi rồi, cũng phải lo đỡ đần cho bà xã một chút chứ cứ lang thang mãi thế này... có gì thư thư sau tết tìm vậy. Tôi nghĩ vậy và thấy nhẹ nhõm đi đôi chút.

 Vừa đưa bát cơm lên miệng thì chị Nga, chị gái của Phương gọi điện cho tôi:

- Mẹ độ này khỏe ra cậu Lâm ạ, đúng là từ hôm cậu Phương về mẹ ăn ngủ tốt và không âu sầu nữa, mẹ cứ đòi chị gọi điện cho cậu xuống chơi với mẹ. Lúc nào rỗi cậu mợ xuống với mẹ nhé.

Có chừng một tiếng đồng hồ buổi trưa tôi nằm mà không sao chợp mắt được. Hình ảnh mẹ của Quân và của Phương cứ hiện lên trong đầu tôi. Câu nói của Ninh như văng vẳng bên tai " Bố em mất lâu rồi anh ạ. Mẹ em năm nay cũng 82, bây giờ cũng yếu ".

Tôi nằm và mở to mắt nhìn lên trần nhà, buột mồm nói thành tiếng: PHẢI TÌM. Rồi bật dậy đi làm.

Tôi nghiền ngẫm lá đơn của Ninh để lại và ngay tối hôm đó quyết định đi đến nhà em Tâm, em gái của liệt sĩ để kiếm tìm thêm thông tin nào đó về Hướng. Mới hơn 8 giờ tối mà nhà đã đóng cửa rồi, tôi gọi cửa và phải đứng đợi một lát mới có người ra mở cửa. Khi biết tôi là đồng đội của Phương, em mừng lắm. Hai anh em chúng tôi ngồi trước cửa nhà nói chuyện với nhau.

Tâm kém tôi chừng năm tuổi, đó là một người phụ nữ nhỏ bé, xinh đẹp có đôi mắt to, cởi mở và dễ mến nhưng trên khuôn mặt còn đọng lại sự mệt mỏi, ưu phiền. Qua câu chuyện em kể tôi càng thấu hiểu những dằn vặt đau đớn  đầy thất vọng sau bao năm đi tìm người anh trai đã hy sinh:

- Anh biết không, Sau cái ngày gia đình nhận được tin anh Hướng hy sinh do một đồng đội cùng đơn vị đến báo, mẹ em đã chết lên, chết xuống bao lần và sau đó nhà em đã đi tìm anh Hướng cho đến tận bây giờ nhưng tất cả đều vô vọng anh ạ.

Bản thân em, hễ cứ nghe tin ở đâu đón nhận hài cốt liệt sĩ là em bỏ hết công việc để đến đến thăm viếng và dò hỏi có thông tin gì về anh em không. Hôm vừa rồi Phường tổ chức đón nhận anh Phương nhà bác Liên (mẹ của Phương) thì em không có nhà, lúc về được nghe mấy anh CCB phường  và chị Nga nhà anh Phương kể chuyện thì em mới biết và tìm cách liên lạc với anh ngay. Anh ơi, anh tìm anh Hướng hộ em với.

Tôi rùng mình bởi câu của em nói: "Anh ơi, anh tìm anh Hướng hộ em với.", câu nói thảng thốt như em Yên, em Chín nói với tôi bữa nào.

Tôi đặt bàn tay lên vai Tâm và nói:

- Anh không cùng đơn vị với anh Hướng em ạ, thời gian anh Hướng hy sinh lúc đó đơn vị của anh đã chuyển tới vùng đông bắc Campuchia, cách nơi đó rất xa. Những thông tin về cuộc chiến ở đó anh chỉ nắm chung chung thôi chứ không biết tường tận nên phải có thời gian dò hỏi, đừng nóng ruột em ạ, anh sẽ cố gắng và hy vọng sẽ tìm được anh Hướng về cho em, cho mẹ .

Hai bàn tay em nắm chặt bàn tay tôi, đôi mắt mở to với hai dòng lệ nhìn tôi như khẩn khoản, em nói :

- Nhé anh, nhé anh, anh tìm anh em hộ em nhé.

Tâm đứng dậy, chạy vào trong nhà và trèo lên gác xép của căn nhà chật chội rồi mang xuống cho tôi cả một sấp giấy tờ, em tìm trong tập đơn từ đó lấy ra tờ giấy báo tử đưa cho tôi cùng tấm ảnh của Hướng chụp trước ngày xa mẹ vào chiến trường chiến đấu.

Khi cầm tấm ảnh của Hướng lên xem, một cảm giác tê dại chạy dọc từ sống lưng lên đến đỉnh đầu, tôi há hốc mồm và lặng người đi...thì ra đây là Hướng, chúng tôi quen nhau từ ngày huấn luyện bên Thủy Nguyên. Em Tâm đứng cạnh hết nhìn tôi lại nhìn tấm hình của anh trai và hỏi tôi:

- Anh, anh có biết anh Hướng em không ?

- Có biết. Tôi trả lời cộc lốc.

 Anh Hướng ơi, anh Hướng ơi.Tâm òa lên khóc.

Chúng tôi ngồi im lặng, không ai nói một lời nào. Tôi cố điều chỉnh bộ nhớ để nét dần và nói một mình:

- Hướng to cao lắm đúng không ?

- Vâng, anh Hướng to cao và đẹp lắm anh à.Tâm gấp gáp trả lời tôi, hai mắt của em nhìn tôi không chớp mắt như chờ đợi.

 Tôi nói tiếp:

- Hình như anh Hướng đi bộ đội từ cơ quan nào đó, em có nhớ không?

- Anh Hướng em ở Cảng đi anh ạ. Tâm trả lời liến thoắng, mắt vẫn nhìn tôi đăm đăm.

- Thế là rõ rồi...

Hình ảnh Hướng nét dần trong trí nhớ của tôi. Đó là một thanh niên to cao đẹp trai, khuôn mặt rất đàn ông. Hướng hay cười, mỗi lần cười là đôi mắt cứ như nhắm tịt lại hiền lành. Hình như anh em trong đơn vị cũng đặt cho Hướng một cái tên nào đó mà tôi không nhớ rõ.

Với dáng to cao, bộ quân phục mầu đất của Hướng trở nên cũn cỡn, chiếc áo K74 chỉ đến ngang thắt lưng, còn chiếc quần Hướng mặc mới thảm hại, cách mắt cá cả gang tay. Tôi nhớ lại một lần tập trung ăn cơm ở sân kho Lại Xuân Thủy Nguyên, theo hiệu lệnh của trực ban ( Đại đội không phân biệt 6 hàng ngang), tôi vào xếp hàng, đứng trước tôi, một thằng to cao lộn xộn, rút bát đũa gài sau túi quần gõ leng keng quay xuống trêu tôi... Nó là thằng Hướng, đúng, không chạy đâu được!... Tôi bất giác mỉm cười một mình, em Tâm lay lay vào tay tôi sợ sệt nói:

- Anh, anh Lâm, anh cười gì vậy?

Tôi trả lời:

- Anh vừa thấy thằng Hướng cách đây hơn 30 năm em ạ và tôi kể lại chuyện cho Tâm nghe.

Tôi gọi điện cho anh Hùng xồm, người trước đây cũng là công nhân bốc xếp ở cảng nhập ngũ hỏi về Hướng nhưng anh Hùng không nhớ. Anh Hùng nói với tôi rằng, năm đó, anh em ở cảng Hải Phòng đi rất đông, ngay trong đội của anh mấy thằng đi anh cũng không còn nhớ ai ngoài thằng Hùng hói cũng ở E1 bây giờ về nhà làm ăn buôn bán, còn lại hình như hy sinh gần hết.

- Thế có việc gì mà giờ này mày lại hỏi về thằng Hướng nào đó. Anh Hùng xồm càu nhàu.

Tôi trả lời ậm ờ cho xong việc chứ không giải thích gì nhiều. Cũng đã khuya rồi, tôi chào em Tâm rồi phi về và ngay lập tức bật máy, vào diễn đàn đăng tin về trường hợp của Hướng: Tôi xin lạm dụng một chút của topic vì không biết làm thế nào. Xin không xóa.

Mấy ngày hôm nay, các gia đình liệt sĩ đến hỏi tôi về việc tìm mộ cho liệt sĩ nhiều quá. Tôi không biết làm thế nào cả, chỉ biết hướng dẫn cách hỏi và liên hệ để tim mà thôi. Trong số đó, một trường hợp liệt sĩ

NGUYỄN XUÂN HƯỚNG

Sinh năm 1959

Trú quán: Số 8/34 đường Đà Nẵng Hải Phòng

Nhập ngũ tháng 8 năm 1978

Hy sinh ngày 6/3/1979

Đơn vị: C15 E521 F52 QK5Tôi biết chắc chắn phiên hiệu đơn vị ghi nhầm nên đã thẩm tra lại qua ban chính sách sư đoàn 2 thì được xác nhận L/S NGUYỄN XUÂN HƯỚNG là chiến sĩ của sư đoàn nhưng chỉ ghi là liệt sĩ nằm tại nghĩa trang của đơn vị mà thôi, không còn thông tin gì khác. Ngày 6/3/1979, đại đội 15 E1 chiến đấu tại khu  đập nước. Trong trận chiến đấu đó C15 hy sinh gần 20 đồng chí. Số liệt sĩ này được mang về chôn cất tại gần sân bay Pô chen tông.

Xin cả nhà có ai biết về đơn vị nào quy tập hài cốt liệt sĩ ở khu vực này không, quy tập vào thời gian nào và quy tập về nghĩa trang liệt sĩ nào không, xin cho tôi được biết với để giúp gia đình tìm kiếm

Trân trọng cám ơn !

                                                                             BÙI THẾ LÂM

( còn nữa)