Những trang nhật ký xúc động (Bài 14)

"Chiến tranh đã lùi về phía sau 30 năm, vết thương đạn bom đã mờ dần, đất nước đã chuyển mình lớn mạnh hơn rất nhiều. Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn chúng ta, những người lính một thời đã vào sinh ra tử thì còn nguyên vẹn những kí ức một thời trận mạc." Đó là những lời tâm huyết của CCB Bùi Thế Lâm, chiến sĩ tiểu đoàn 15, sư đoàn 2, tác chiến tại Đông bắc Campuchia . Hiện CCB Bùi Thế Lâm là Giám đốc Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng TP. Hải Phòng. Trở về hậu phương, cuộc sống bộn bề chung riêng, nhưng người CCB Sư đoàn 2 vẫn đau đáu nhớ về những miền đất, những tháng năm cùng đồng đội, bên chiến hào, gian nan đánh giặc… thôi thúc anh cầm bút. Tạp chí Điện tử Tri Ân (Trian.vn) xin trân trọng giới thiệu những trang "Nhật ký tìm đồng đội" (Bài 14, bài cuối) của CCB Bùi Thế Lâm.

Những trang nhật ký xúc động (Bài 14)

"Chiến tranh đã lùi về phía sau 30 năm, vết thương đạn bom đã mờ dần, đất nước đã chuyển mình lớn mạnh hơn rất nhiều. Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn chúng ta, những người lính một thời đã vào sinh ra tử thì còn nguyên vẹn những kí ức một thời trận mạc." Đó là những lời tâm huyết của CCB Bùi Thế Lâm, chiến sĩ tiểu đoàn 15, sư đoàn 2, tác chiến tại Đông bắc Campuchia . Hiện CCB Bùi Thế Lâm là Giám đốc Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng TP. Hải Phòng. Trở về hậu phương, cuộc sống bộn bề chung riêng, nhưng người CCB Sư đoàn 2 vẫn đau đáu nhớ về những miền đất, những tháng năm cùng đồng đội, bên chiến hào, gian nan đánh giặc… thôi thúc anh cầm bút. Tạp chí Điện tử Tri Ân (Trian.vn) xin trân trọng giới thiệu những trang "Nhật ký tìm đồng đội" (Bài 14, bài cuối) của CCB Bùi Thế Lâm.

 

Liệt sĩ Hướng đã trở về quê hương, về với mẹ.

7h45 ngày 28 tháng 12. Tôi đến văn phòng làm việc, khóa trái cửa lại, đặt tờ giấy báo trước mặt và cố tỏ ra lạnh lùng gọi điện cho Tâm, em gái Hướng:

 - A lô, Tâm hả em. Anh tìm thấy anh Hướng rồi. Lên cơ quan anh ngay nhé.

Đầu dây bên kia, em Tâm ú ớ gì đó và tôi  nghe thấy tiếng rơi của chiếc điện thoại ( Sau này em Tâm có nói với tôi " tai em ù đặc và  quẳng điện thoại lên bàn, chỉ sợ  anh nói tiếng "nhưng mà…").

- Em tìm thấy thằng Hướng rồi anh ạ, thôi nếu không có gì quan trọng thì lát nữa hay để chiều giao ban anh nhé .Tôi sang phòng bên và nói với anh Thanh giám đốc, tay chìa tờ giấy báo cho anh xem.

- Thế hả, chúc mừng cậu, thôi, tranh thủ làm gì thì làm nhưng lát nữa về cơ quan giao ban, có một số việc cuối năm, chiều tớ bận họp Đảng ủy rồi. Anh Thanh phấn khởi lộ rõ trên nét mặt.

Rồi anh thở dài, rầu rĩ nói với tôi:

- Mấy thằng bạn tớ hy sinh hồi 72 không biết chúng nó nằm ở đâu, mãi tìm không ra…

Chưa đến 15 phút sau khi gọi điện cho Tâm thì mấy người trong gia đình Hướng đã có mặt tại cơ quan tôi. Đi với Tâm có Ninh và anh Đường, anh cả của Hướng tuổi đã ngoài 60. Anh Đường trân trân nhìn tôi ngỡ ngàng, vẻ mặt chưa hết sự ngạc nhiên lẫn vẻ nghi hoặc, anh hết nhìn tôi lại quay sang  nhìn thằng Ninh và cái Tâm. Tôi nói ngắn gọn với mọi người:

- Chính xác số mộ, số hàng và  nghĩa trang Hướng nằm rồi. Giờ thì cho em về thắp hương cho thằng Hướng.

Tạt vào vệ đường, tôi tranh thủ mua ít trái cây để thắp hương cho Hướng tại nhà Ninh ( ban thờ Hướng đặt tại đó):

- Tao là Lâm đây, tìm thấy mày rồi, cám ơn mày nhé, chỉ nay mai thôi mày sẽ trở về với mẹ Hướng à. Tôi nói với Hướng.

Mẹ đến. Nghe tin tôi báo, cái Tâm gọi điện triển khai và mọi người tụ tập ở nhà Ninh. Cái Lương, em gái sau Tâm vòng từ cơ quan về đón mẹ và đưa mẹ đến nhà Ninh.

Mẹ bước thấp bước cao đứng nhìn tôi như chưa hiểu điều gì đang xảy ra. Mẹ! tôi ôm chặt lấy mẹ mà nước mắt dàn dụa.

- Con là đồng đội của Hướng, chúng con tìm thấy Hướng rồi mẹ ạ, xin mẹ yên lòng ạ . Tôi quỳ trước mặt mẹ và nói. Mẹ ôm lấy tôi, tay mẹ vuốt xoa vào lưng vào mặt tôi, đôi dòng nước mắt lăn dài trên má mẹ:

 - Bác tìm thấy thằng cu Hướng nhà mẹ thật rồi hả, cám ơn bác quá, cám ơn bác quá.

Mẹ đã ngoài 80, lưng còng như dấu hỏi. Dấu hỏi của thời gian đè nặng lên tấm lưng mẹ, dấu hỏi đằng đẵng hơn 30 năm nay, đứa con mà mẹ dứt ruột đẻ ra rồi hiến dâng cho Tổ quốc không biết nằm ở nơi nao. Mẹ như mẹ tôi, như những bà mẹ của đồng đội tôi, những con người hiền lành, phúc hậu nhưng phải ôm trong mình nỗi đau mất con dằng xé mấy chục năm.

Người tôi không thể không nói đến là em Tâm. Đứng bên tôi, em ôm ghì lấy cánh tay tôi miệng cười như bông hoa mà nước mắt em đầm đìa, em thầm thì bên tôi nói đi nói lại một câu:

- Tìm thấy anh Hướng rồi, tìm thấy anh Hướng rồi…Bất giác, tôi nhớ tới cái Yên cái Chín, em gái của Quân.

Ngay tối hôm đó, cả nhà tập trung ở nhà anh Đường bàn chuyện đưa Hướng về. Hồi chiều, cháu Thành, người cháu họ của Hướng công tác tại Sở lao động thương binh và xã hội Tây Ninh được gia đình gọi điện vào đã đến tận nghĩa trang nơi Hướng nằm để tìm đã khẳng định số bia mộ của Hướng tuy " chữ mờ hết cả rồi, phải luận mới ra chú ạ ".

Thằng Ninh cứ than vãn về chuyện " em lộn đi lộn lại các nghĩa trang ở Tây Ninh mà sao nghĩa trang đó em lại không vào, rồi sau này, cháu Thành công tác trong đó có điều kiện để tìm mà sao không tìm ra anh ạ…".

Có lẽ đúng như anh Đường nói, " chỉ có đồng đội mới tìm ra nhau thôi, tình cảm đồng đội đặc biệt lắm, hơn cả tình cảm ruột rà, chú Hướng nhà mình phải ngày này, tháng này mới về được…". Có lẽ kiểu giải thích của anh Đường làm an lòng mọi người.

Tôi hướng dẫn cho gia đình các thủ tục cần làm và dặn kĩ em Tâm  " … Khó ở đâu nhớ bảo anh ngay, quan trọng nhất là các thứ giấy tờ phải đầy đủ theo đúng quy định. Việc quan hệ, phối hợp với chính quyền địa phương  cũng phải cụ thể, tỉ mỉ giống như chị Nga làm việc với Phường Máy Chai vụ đón Phương về ".

Mẹ và mọi người rất muốn tôi đi vào Tây Ninh đón Hướng nhưng tôi không thể đi được, công việc cuối năm đầy ắp.Vả lại, chỉ còn một việc làm thủ tục để đón Hướng ra mà thôi, không cần đi đông, vé máy bay đi và về đâu có rẻ.

Biết chúng tôi tìm thấy Hướng, mẹ Liên ( mẹ của liệt sĩ Phương), chị Nga, em Dũng liên tục gọi điện hỏi thăm và xúyt xoa, ai cũng mừng. Tin tìm thấy Hướng còn lan truyền xóm nhỏ nhà của Phương. Hôm tôi và em Tâm đến nhà Phương, em Tâm cẩn thận mua chút đồ để thắp hương và báo cho Phương biết " Anh Phương ơi, em là Tâm đây, em báo với anh là đồng đội của anh, anh Lâm. đã tìm thấy anh Hướng nhà em rồi anh ạ …".

Cũng không để cho thằng Dũng khựa đợi lâu, tôi tranh thủ đến báo cho Dũng biết. Mới nghe tiếng đạp chân chống xe máy của tôi mà nó đã biết tôi đến. Chưa kịp vào nhà nó đã hỏi tôi:

- Thấy Hướng rồi chưa mày ?

Tôi không nói năng gì, với tay lấy cốc nước của nó uống liền một hơi, rồi nhìn nó. Hai thằng nhìn nhau và thằng Dũng khó khăn giơ tay ôm mặt khóc, nó khóc nức nở và nói với tôi:

- Mẹ mày …cám ơm mày… nhiều lắm. tao đã nói rồi, chắc chắn mày tìm thấy nó mà…

Nó nói cái gì nữa tôi không nghe rõ. Tôi hỏi nó :

 - Ai bảo mày là tao tìm thấy thằng Hướng ?

Nó vẫn khóc vừa cố chỉ ngón tay xanh xao vàng vọt về phía tôi trả lời:

 -Mày… mày bảo tao…

- Ơ, ơ cái thằng này, mày hỏi tao, tao đã nói gì đâu ?- Tôi hỏi lại nó.

- Nhìn mắt mày tao biết mày sẽ nới với tao điều gì, tao sốt ruột mấy hôm nay rồi.

Đồng đội tôi đấy, linh cảm của những thằng lính chiến đã mách bảo nó một cách chính xác. Tôi ôm chặt lấy nó và nói:

- Thấy Hướng thật rồi  mày ạ, nó nằm ở Tây Ninh.

Rồi hai chúng tôi ôm nhau khóc. Mấy người hàng xóm tò mò nhìn chúng tôi ngỡ ngàng không hiểu chuyện gì xảy ra, chị bán gạo ( ngồi trước cửa nhà thằng Dũng) giải thích: - Các chú đấy tìm thấy đồng đội của nhau, vào sinh ra tử cả đấy, tội nghiệp lắm. Dũng đã thôi khóc, nó ra hiệu cho tôi lấy cho nó chiếc cạp lồng. Tôi với tay lấy tiện mở ra, thì ra là cạp lồng cơm đã nguội lạnh, lại mấy miếng đậu trắng kho để lên trên. Tôi ngạc nhiên hỏi:

- Sao chiều mới ăn cơm, trưa nay cái Thúy không về à?

- Tao không chịu ăn. Thúy lấy sẵn đấy rồi đi làm. Tao nóng ruột vụ thằng Hướng mấy hôm nay rồi, không ăn được, bây giờ mới đói.

Tôi vùng đứng dậy định chạy mua cho nó cái gì đó nhưng nhất định nó không chịu.

- Không, nhất định không… mày xúc cơm cho tao...

Tôi xúc cơm cho Dũng mà không cầm được nước mắt. Nó ngoan ngoãn, hiền lành để cho tôi xúc từng thìa. Thằng ăn cơm cũng khóc, thằng xúc cơm cũng khóc. Thương nó quá.

Tôi ngồi với Dũng hơi lâu, nó mừng lắm vì việc nay mai Hướng sẽ về. Nó đòi tôi phải đưa nó đi đón Hướng ở sân bay và tiễn đưa Hướng ra nghĩa trang. Tôi ậm ừ đồng ý. Rồi hai thằng kể chuyện chiến đấu cho nhau nghe, toàn những chuyện kể cho nhau nghe vài lần rồi. Thỉnh thoảng nó lại cười trông đến khổ sở. Dũng nói lại với tôi về hôm mà thằng Hướng hy sinh. " tao bị dính mảnh gục xuống, thằng Hướng kéo tao vào, nó thay vị trí của tao và…

 Mọi công việc chuẩn bị cho chuyến đi được hoàn tất. Sáng chủ nhật, ngày 3 tháng 1, Ninh và cháu Hoàng - con trai lớn của anh Đường sẽ bay vào Tây Ninh để mang Hướng về. Còn Khúc văn Cảnh, lính F9, người tôi đã giới thiệu ở phần đầu lo giải quyết nốt phần công việc ở Doanh nghiệp bay vào sau.

Thứ hai, ngày 04 tháng 1 năm 2010.

Công việc trong ngày của mấy chú cháu là phải đến phòng LĐTB&XH huyện Gò Dầu để làm thủ tục sau đó quay lại nghĩa trang thắp hương để buổi chiều động thổ và đưa Hướng lên

 Tây Ninh, mảnh đất đầy máu và nước mắt, nơi Hướng cùng đồng đội lao vào trận đánh. Ngày 6 tháng 3 năm 1979, Hướng đã ngã xuống trước cửa ngõ Nông Pênh. Máu của anh cùng đồng đội của đại đội 15 Trung đoàn 1 sư đoàn bộ binh 2 anh hùng thắm đỏ  ở U đông cho đất nước Cam Pu chia hồi sinh. Ngày hôm đó, thành phố Hải Phòng có người con trai đã ngã xuống ở tuổi 20. Mẹ có hay không mẹ kính yêu! Nghĩa trang Po Chen Ton, nơi xương thịt của Hướng cùng bao đồng đội khác tan biến vào trong đó. Tây Ninh, mảnh đất biên cương, Tổ quốc đón anh về yên nghỉ. Tây Ninh, những ngày cuối cùng anh ở đó cùng đồng đội.

Thứ ba, ngày 5 tháng 1 năm 2010.

Ở Tây Ninh, hai chú cháu làm thủ tục kiểm dịch với cơ quan y tế của địa phương thì mới được chuyển hài cốt của liệt sĩ bằng máy bay. Thủ tục cũng hơi lằng nhằng một chút nhưng cũng xong. Hai chú cháu báo về cho  gia đình sẽ về vào sáng sớm ngày ngày 6/1 chuyến bay Tân Sơn Nhất - Cát Bi.

Tối nhọ mặt người tôi đến mẹ. Mẹ ở cùng Lương, em gái út của Hướng khi tôi đến, chỉ có mình mẹ ở nhà. Mọi người đang tập trung chuẩn bị cho việc sáng sớm ngày mai ra sân bay đón Hướng và cùng địa phương tổ chức lễ đón nhận hài cốt liệt sĩ ở khu nhà trong diện giải tỏa gần đó. Mẹ muốn tổ chức tại đó vì đó là nơi Hướng sinh ra, lớn lên và từ đó lên đường nhập ngũ.

 Thế là còn mươi tiếng đồng hồ nữa thôi Hướng trở về với mẹ rồi. Đứa con của mẹ đi lâu quá, hơn 30 năm rồi và cũng bằng thời gian ấy, có ngày nào mẹ nguôi ngoai nỗi niềm thương nhớ đứa con trai ngoan hiền mà mẹ dứt ruột dứt gan đẻ ra. Ngồi cạnh tôi, mẹ như mê như tỉnh, thỉnh thoảng bà lại nói với tôi như là nói một mình: " ngày mai cu Hướng về thật rồi". Mẹ lúc vui, lúc buồn và trong tâm trạng đó mẹ kể cho tôi rất nhiều về Hướng:  - Ngày nhận được tin nó hy sinh, mẹ tưởng như gục ngã không sống nổi, mẹ điên dại trong đau đớn con à. Mẹ không tin là thằng Hướng nhà mẹ hy sinh đâu, người ta gửi giấy báo tử đến mà mẹ không dám nhận, mẹ nguyền rủa người nào đó dại mồm dại miệng báo con mẹ hy sinh?  Mẹ nói với chính quyền địa phương rằng có sự nhầm lẫn nào đó, con tôi mới về thăm tôi có mấy tháng làm sao nó hy sinh? Nó đi công tác gì đó theo điều động của cấp trên, thằng con tôi nó tiến bộ lắm, chắc chắn là như thế… Rồi mẹ mong có ai đó gởi giấy xin lỗi đã báo nhầm con ạ, cứ thế, cứ thế trôi qua, đêm nào ngủ mẹ cũng khóc… Rồi mẹ thấy thằng Hướng nó về con ạ, nhiều lần lắm, nó chỉ khóc mà chẳng nói năng gì cả, nó chạy tới muốn sà vào lòng mẹ mà chạy mãi không đến nơi… thế  ngày mai nó về thật không con?  Mẹ vòng tay ôm chặt lấy tôi, mắt  đẫm lệ trông mẹ thương quá, tôi kệ cho nước mắt chảy dài, nhìn mẹ nhạt nhòa, nghe mẹ kể tiếp:  - Em Hướng nó ngoan lắm con à, nó học giỏi và là đứa sáng dạ nhất nhà. Bố của Hướng mất sớm, mình mẹ phải nuôi dậy ngần ấy đứa, nhiều khi, chưa đến kì đong gạo mà gạo hết, phải  nấu cháo ăn mà con, thương các con đang tuổi ăn tuổi lớn. Biết mẹ tảo tần vất vả, nó định bỏ học mấy lần nhưng bị mẹ la rầy nên nó lại thôi. Học hết lớp 10, em nó dứt khoát không thi đại học, bạn bè, thầy cô nói thế nào nó cũng không nghe, giận quá mẹ  mắng nó, nó khóc và nói với mẹ là con đi làm đỡ gia đình, sau này con đi học cũng được, mẹ yếu rồi, mẹ ốm thì làm sao… rồi nó bỏ bữa không ăn… Nói đến thế, mẹ buông tay tôi từ từ đứng dậy, lưng gù kéo cả người mẹ xuống, mẹ mỏi lưng, một tay mẹ đấm đấm vào lưng, lần mò ra giường nằm ngả lưng. Mẹ nói: - Mẹ đau lưng quá, anh nghe mẹ kể tiếp chuyện thằng Hướng nhà mẹ nhé. Tôi đứng dậy, trèo lên giường và nói:

-Bu, con nằm với bu nhé

Tôi ôm lấy mẹ, rụi rụi đầu vào ngực mẹ ( như thỉnh thoảng vẫn làm nũng mẹ tôi vậy). Người mẹ sực nức mùi dầu cao, cay cay, nồng nồng hệt như mùi của mẹ tôi…Mẹ vỗ nhè nhẹ vào lưng, như ru  tôi, mẹ chửi yêu: - Cha bố anh, giông hệt anh cu Hướng nhà mẹ, rồi vẫn bằng cái giọng đều đều trầm ấm, mẹ kể tiếp cho tôi nghe.

- Em nó làm bốc xếp ở Cảng được vài tháng thì được cử đi học, nhưng nó xin khất. Thằng cu Hướng nhà mẹ tích cực và tiến bộ lắm, nó được làm cỡ chỉ huy Đoàn thanh niên (mẹ không biết, chắc Hướng làm bí thư chi đoàn), nó tham lam nhận thêm việc có khi làm thông cả ngày và đêm. Thương nó, mẹ lần mò hỏi mang cơm cho nó, mặt mũi thì nhọ nhem, nhồm nhòam xúc cơm ăn nhìn mẹ cười, bây giờ mẹ vẫn nhớ như in con à… Cái thằng, nó giống bố nó thế…  Lương của nó không bao giờ nó giữ một hào con ạ, nó đưa hết cho mẹ. Mỗi lần lĩnh lương về nó đưa tiền cho mẹ, từng tờ, từng khoản, nào là lương chính, nào là khoản thêm giờ, nào là khoản bồi dưỡng chiến dịch giải phóng tàu, nó không ăn, chỉ nhai cái bánh mì con, loại một hào. Mẹ đưa cho nó vài đồng nhưng nó nhất định không cầm, chỉ cười thôi. Cũng thi thoảng khi thì nó mua cho mẹ đôi dép nhựa, lúc thì cái khăn, cái áo cho con Tâm, con Lương. Còn nó, nhất định chỉ mặc bộ quần áo vải xanh chéo. Ừ, mà trông nó mặc bộ quần áo công nhân cũng đẹp đáo để.  Tôi chợt hỏi mẹ:  - Mẹ, thằng Hướng nhà mình hồi còn ở nhà nó có người yêu chưa mẹ, mẹ có thấy đứa nào đến nhà mình không?  - Bạn gái nó nhiều lắm, nhưng cu Hướng nhà mẹ nó nhát gái lắm, sau này mẹ cũng biết nó có một cô, hôm biết tin Hướng hy sinh, cô ấy đến khóc nhiều lắm, nghe các em anh kể lại thì mẹ mới biết.  - Một hôm, nó đi làm về rất sớm, nó cũng nằm ôm mẹ như anh thế này này. Một lúc, nó bảo mẹ:  -Có lẽ con đi bộ đội đợt này mẹ ạ, đội của con thanh niên ai cũng có giấy gọi nhập ngũ…  nó băn khoăn một lúc rồi bảo với mẹ " con đi vài ba năm rồi con lại về đi học, đi làm để nuôi mẹ".  Rồi mẹ ngồi dậy khóc từng chập, từng chập, tiếng khóc của mẹ như dao cắt vào tâm can tôi:  - Thế mà con đi mãi bây giờ về chỉ còn một nắm tro tàn con ơi, Hướng ơi… bạn con đây này, anh Lâm còn có vợ có con có công ăn việc làm… Ôi trời cao đất dày ơi, sao con tôi lại khổ thế này, sao tôi lại đau đớn thế này.  Tôi ngồi như bụt mọc giữa giường. Tôi thấu hiểu nỗi đau của mẹ cũng giống như mẹ Quân, mẹ Phương.  Cũng là nỗi đau nhưng nỗi đau mất đồng đội ngưng đọng trong mỗi người lính mỗi khác, còn nỗi đau của những người mẹ có con hy sinh chắc có lẽ giống nhau. Thương nhau thì tìm nhau về cho mẹ để cho mẹ yên lòng, sống  nốt quãng đời còn lại. Thương đồng đội thì tìm đồng đội về làm liều thuốc giảm đau cho mẹ mà thôi, nỗi đau di căn trong mẹ mấy chục năm trời. Con thương mẹ quá mẹ ơi…  … Mẹ kể tiếp cho tôi nghe vẫn bằng cái giọng trầm ấm:  - Hồi anh em chúng mày đóng quân bên Thủy Nguyên, có mấy lần mẹ đến thăm, hôm thì củ khoai, cái  bánh, hôm thì làm mẻ bánh đúc ngô tong tả đạp xe mang lên cho con…Nhìn chúng mày tranh nhau nhồm nhòam ăn uống thấy thương các con nhiều lắm. Mới hơn ba tháng rèn luyện trong quân đội, trông chúng mày đứa nào cũng rắn rỏi.  Rồi nó về phép mấy ngày liền, mẹ lo nó vi phạm kỉ luật quân đội thì xấu hổ lắm nhưng mẹ rất tin cu Hướng, nó luôn thật thà con ạ, mấy ngày nó nghỉ mà chân tay nó đâu có nghỉ đâu con, chỉ thấy nó buồn buồn thế nào ấy.

Nó tranh thủ sửa cho mẹ chiệc giường, sửa cái cánh cửa sổ đầu giường sợ mẹ bị gió lùa, rồi hì hụi chẻ củi, gánh nước, giặt rũ… nhiều việc lắm. Đêm cuối,  nằm ôm mẹ nó nói là có lẽ nó phải đi xa, con sẽ không làm điều gì để mẹ phải hổ thẹn đâu. nó động viên mẹ yên tâm rồi mai mốt nó về với mẹ và nó khóc. Mẹ lại khóc rồi, những dòng nước mắt đang chảy dài trên đôi gò má nhăn nheo của mẹ sao mà bỏng mà xót đến thế..  Mẹ kể tiếp: - Biết con sắp lên đường đi xa, mẹ vét voi cố mua được dăm lạng thịt ba chỉ gọi là có tí tươi tươi cho con thôi cho nó đỡ tủi, hoàn cảnh nhà mẹ lúc bấy giờ khó khăn lắm  mà con ạ. Đúng là từ khi thằng Hướng đi làm mẹ đỡ vất vả hơn. Bữa cơm hôm đó, nó ngồi cứ gắp thức ăn cho mẹ, đúng là mẹ thấy nó cứ rớm nước mắt.... Rồi nó chào mẹ khoác cái ba lô lép kẹp đi, không hề có chút bánh trái, trà thuốc, ruốc khô, muối vừng gì sất. Mẹ tựa cửa nhìn nó ra đi… Từ lúc đó, mẹ như ngồi trên lửa,  mẹ xin nghỉ, làm cho nó mấy cái bánh rán rồi bắt em Ninh lai mẹ sang chỗ đơn vị đóng quân. Khi hai mẹ con đến nơi, cái xóm nhỏ nơi các con đóng quân yên ắng đến lạnh người, thì ra anh em các con lặng lẽ ra đi trong đêm. Mẹ tất tả chạy ngược chạy xuôi vừa chạy vừa khóc con ơi, Hướng ơi. Mẹ bắt thằng Ninh lai mẹ đuổi theo các con nhưng biết các con đi đường nào mà đuổi. Hôm đó trời mưa và rét. Mẹ nhìn theo hút con đường mờ trong mù mưa. Hướng ơi ?

  Em Tâm và em Lương về định lấy cái gì đó để mang sang nhà cũ, thấy tôi đang ngồi với mẹ thì mừng lắm, em Lương nói:  - Gọi anh hoài mà toàn thấy tắt máy thì ra anh ngồi đây, mọi người muốn hỏi ý kiến anh về một số việc để ngày mai đón bạn anh về " cho thật hoành tráng " như yêu cầu của anh.   - Thế công việc đến đâu rồi em, chỉ cần kiểm tra đầu việc đã phân công cho từng người một rổi tổng hợp là xong, anh muốn ngồi với mẹ em à.  Em Tâm vui lắm, nó nói:  - Cái lo nhất là khâu ở nghĩa trang thì ngon lành rồi, chiều nay mấy anh em mình ra, anh kiểm tra đã mỹ mãn chưa? Á à, hay là anh định soi em, hay anh không tin em gái anh, cóc thèm chơi với anh nữa.  - Mỹ mãn, trên cả tuyệt vời, cho em "chín phảy năm", tôi cười.  - Trên cả tuyệt vời mà có "chín phảy năm",anh trai ơi " rắn" thế .  Tâm trợn mắt  - Bị trừ 0,5 điểm lỗi đanh đá cá cầy.  - Đanh đá?  em hiền nhất đó, mẹ nhỉ . Tâm cười rồi quay sang tựa vào vai mẹ.  - Thôi, xin cô, tôi không có tiền lẻ. Đang tự nhiên ở đâu về phá đám . Mẹ cười hiền hậu  - Mẹ! mẹ bây giờ lúc nào cũng chỉ  anh Lâm, anh Lâm, đúng rồi, mẹ quên cái đứa út ít cấn cơm cấn sữa này rồi . Em Lương cười, ngúng nguẩy lườm tôi.  - Cha bố các cô, thế mồm đứa nào chả nói coi bác Lâm như bác Hướng hả? mẹ chửi yêu rồi quay nhìn tôi  và nói tiếp.  - Để yên, mẹ đang kể chuyện cho bác Lâm. nghe. Đến đâu rồi nhỉ…? À, à, phải rồi, cái hôm mà cô Tâm đến bảo mẹ là đã tìm được con, là đồng đội của thằng Hướng sau vụ con tìm bác Phương, con cụ Liên bên Máy Chai, thực lòng mẹ vui mà lại buồn con ạ.  Tôi nhổm người,  hỏi mẹ:  - Vui mà lại buồn là sao hả mẹ: - Thì biết được con là đồng đội với thằng Hướng nhà mẹ, còn sống, bằng xương bằng thịt, lại ở ngay Hải Phòng này, mấy chục năm giờ mới biết tin. Cô Tâm về báo với mẹ rằng đồng đội của thằng Hướng nhà mẹ còn một số người  và các con hứa sẽ cố tìm thằng Hướng, tin ấy làm mẹ vui lắm.

Còn buồn là không biết con có tìm thấy thằng Hướng về cho mẹ không? Mênh mông trời đất là thế, biết tìm nó ở đâu? Đêm ấy mẹ mất ngủ con à. Tôi đứng dậy, đi ra, tựa cửa châm thuốc hút. Hôm nay gió mùa đông bắc tràn về, gió rít từng cơn, lá cờ treo trước cửa nhà mẹ bay phần phật.

Tôi thoáng rùng mình. Vất điếu thuốc hút dở, tôi quay lại bàn, ngồi chen vào giữa mẹ và em Lương và nói:  - Thôi, không buồn nữa mẹ ạ, thằng Hướng nó chỉ đi công tác xa, bây giờ nó về mẹ thật rồi, anh em chúng con sẽ thường xuyên lui tới thăm mẹ, mẹ à. Mẹ mỏi lưng, ba anh em chúng tôi giục mẹ đi nghỉ rồi sang khu nhà cũ ngày xưa, nơi ngày xưa Hướng sinh, lớn lên và từ nếp nhà  đó Hướng lên đường đánh giặc. Mặc dù cũng đã muộn nhưng ở đó còn rất đông người. Anh em họ hàng nội ngoại, bà con xóm phố và chính quyền địa phương sang thăm hỏi. Khi chúng tôi sang, lập tức tôi trở thành tâm điểm để mọi người chú ý, thôi thì đủ lời khen ngợi. Một bà cụ tầm tuổi mẹ lọ mọ đi ra, cầm nắm bàn tay tôi nói:  - Cảm ơn bác quá, bác làm việc tâm đức để phúc để phần cho con cho cháu, lạy Phật lạy trời cho bác và gia đình mạnh khỏe. Các bác đúng là bộ đội cụ Hồ…

BÙI THẾ LÂM