Những trang nhật ký xúc động ( Bài 7)

"Chiến tranh đã lùi về phía sau 30 năm, vết thương đạn bom đã mờ dần, đất nước đã chuyển mình lớn mạnh hơn rất nhiều. Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn chúng ta, những người lính một thời đã vào sinh ra tử thì còn nguyên vẹn những kí ức một thời trận mạc." Đó là những lời tâm huyết của CCB Bùi Thế Lâm, chiến sĩ tiểu đoàn 15, sư đoàn 2, tác chiến tại Đông bắc Campuchia . Hiện CCB Bùi Thế Lâm là Giám đốc Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng TP. Hải Phòng. Trở về hậu phương, cuộc sống bộn bề chung riêng, nhưng người CCB Sư đoàn 2 vẫn đau đáu nhớ về những miền đất, những tháng năm cùng đồng đội, bên chiến hào, gian nan đánh giặc… thôi thúc anh cầm bút. Tạp chí Điện tử Tri Ân (Trian.vn) xin trân trọng giới thiệu những trang "Nhật ký tìm đồng đội" (Bài 7) của CCB Bùi Thế Lâm.

Những trang nhật ký xúc động ( Bài 7)

"Chiến tranh đã lùi về phía sau 30 năm, vết thương đạn bom đã mờ dần, đất nước đã chuyển mình lớn mạnh hơn rất nhiều. Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn chúng ta, những người lính một thời đã vào sinh ra tử thì còn nguyên vẹn những kí ức một thời trận mạc." Đó là những lời tâm huyết của CCB Bùi Thế Lâm, chiến sĩ tiểu đoàn 15, sư đoàn 2, tác chiến tại Đông bắc Campuchia . Hiện CCB Bùi Thế Lâm là Giám đốc Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng TP. Hải Phòng. Trở về hậu phương, cuộc sống bộn bề chung riêng, nhưng người CCB Sư đoàn 2 vẫn đau đáu nhớ về những miền đất, những tháng năm cùng đồng đội, bên chiến hào, gian nan đánh giặc… thôi thúc anh cầm bút. Tạp chí Điện tử Tri Ân (Trian.vn) xin trân trọng giới thiệu những trang "Nhật ký tìm đồng đội" (Bài 7) của CCB Bùi Thế Lâm.

CCB  Bùi thế Lâm bùi ngùi xúc động, nơi anh và gia đình đưa liệt sĩ Phạm văn Quân trở về quê hương

( Nghĩa trang xã Đại Bản, huyện An Dương, TP.  Hải Phòng)

ThứNăm , ngày 11 tháng 9 năm 2009

Đúng 05:50 xe rời bến. Một điều rất lạ, chuyến xe đầu tiên trong ngày nhưng chỉ có ba anh em chúng tôi trên xe. Xe chạy lòng vòng để bắt khách đến gần 8:00 mới có một người nữa lên xe. Tài xế gạ bán chúng tôi cho xe khác nhưng tôi nhất định không nghe. Cứ thế xe lại đi lòng vòng mãi khiến tôi rất sốt ruột. Cậu tài xế quay lại nói với tôi:

- Thôi mà chú, chú thương con, xe vắng thế này thì vợ con con chết đói chú ơi. Bây giờ con phải quay về bến để đợi chuyến 12:50.

- Cháu về  bến thì chú cũng về cùng và không mua vé nữa, kể cả đợi đến sáng mai chú cũng đợi, cháu khỏi lo. Tôi quyết liệt.

Cuối cùng  thì anh em chúng tôi cùng đồng ý đi xe khác nhưng tôi yêu cầu với hai lái xe là xe phải có ghế ngồi và chúng tôi không phải trả tiền mua vé lần nữa, dứt khoát như vậy thì tôi mới cho Chín và Yên rời xe cũ sang xe mới. Cậu phụ xe đòi túi du lịch đựng hài cốt của Quân:

- Chú đưa túi cho con để con để cốp xe cho khỏe chú.

Tôi không đồng ý:

- Cậu phải ôm nó trong người chứ không được để đâu cả thì tôi đưa, đồng ý không?

- Thôi con không dám, chú cứ cầm vậy.

Xe chật cứng, tôi và em Yên ngồi ôm khư khư cái túi trên lòng...

… Mấy anh em  xuống xe và đi bộ chừng khoảng ba trăm mét để vào ga. Ga Diêu trì vắng vẻ. Tôi mua vé tàu Quy Nhơn - Hà Nội xong thì anh em chui vào một quán ăn cơm. Đặt Quân bên cạnh, trên bàn có một cốc trà đá, một điếu thuốc châm sẵn và một dĩa cơm nữa. Cái Chín và cái Yên sợ chủ nhà biết là tôi mang hài cốt vào nhà của họ nên cứ lấm lét nhìn nhau. Tôi lừ mắt:

- Ăn nhanh lên, rồi vào ga đợi, tranh thủ ngủ đi một chút. Bằng tầm này ngày mai là gần đến Hà Nội rồi.

Hai đứa uể oải xúc được mấy thìa rồi bỏ, đứng lên thanh toán.

Mãi tới 16:30 mới có tàu. Tôi lục cặp lấy ra tờ giấy và nắn nót viết: Đây là hài cốt liệt sĩ Phạm Văn Quân, ai có nhặt được túi này thì gọi điện cho bạn liệt sĩ là...... số điện thoại: ........... Xin cám ơn. Tôi viết mấy tờ như vậy và chèn vào trong túi du lịch. Thấy lạ, cái Yên tròn mắt nhìn tôi hỏi:

- Anh không sợ à ?

- Anh không muốn đi tìm bạn anh lần nữa, hiểu chưa? Tôi trợn mắt nhìn nó và trả lời.

 Thực ra, tôi phải hết sức cẩn thận vì sơ sảy một cái là mất thì kêu ai. Đã có chuyện đau lòng về một ông bố lên biên giới phía Bắc lấy hài cốt con về. Dọc đường, xuống một ga xép ăn cơm khi quay lên thì mất luôn cái ba lô đựng xác con... mãi về sau quay lại tìm và được biết có một nấm mộ mới ven đường... Hỏi ra thì mới biết tên trộm sau khi ăn cắp thấy trong ba lô toàn xương người sợ quá vất luôn bên vệ đường. Có cụ già đi qua nhìn thấy cái ba lô liền đắp mộ chôn...

Đúng 16:30 tàu rời ga Diêu Trì, thời gian của lộ trình nếu không có gì thay đổi thì 15:50 ngày mai, tàu sẽ đến ga Hàng Cỏ. Anh em chúng tôi về nhà khoảng 20:30.

Toa tàu máy lạnh ghế cứng tôi chọn mua vé rộng mênh mông, cả một toa tàu 88 ghế chỉ đúng có có 4 anh em tính cả Quân.  Các toa bên cạnh có một toa ghế mềm máy lạnh hết vé người chật cứng. Mấy toa vé bình dân cũng vậy, tôi bằng lòng với phương án chọn tàu của mình.Tôi cẩn thận đặt Quân nằm ngay ngắn vào chiếc ghế sát phía trong thành tàu.

Đêm trên tàu tôi gần như thức trắng. Bác Hòa (anh ruột tôi), và cô em vợ tôi chốc chốc lại gọi điện vì sợ mấy anh em ngủ quên mà bị trộm lấy mất chiếc túi du lịch thì " có đi tù cũng không xứng". Tôi ngồi cạnh Quân đốt thuốc lá liên tục và suy nghĩ miên man về công việc chuẩn bị cho lễ đón hài cốt liệt sĩ.

Thứ sáu, ngày 12 tháng 9 năm 2009

Tàu chạy nhanh, đúng 15:50 đến ga Hàng Cỏ, anh em Hà Tây ra đón chúng tôi và đưa ra bễn xe Lương Yên để chúng tôi bắt xe về Hải Phòng.

8:00 giờ tối anh em chúng tôi về đến nhà. Ngay từ khi chúng tôi về đến cổng làng, bà con chòm xóm đứng trước cổng của nhà mình nói chuyện với nhau: " Chú Quân về rồi đây này, khổ thân ông bà cụ tìm con mấy chục năm trời, may mà có đồng đội của chú Quân sang tận Cam pu Chia để tìm về đấy..."

Sân nhà chật ních người trong gia đình, họ hàng và bà con hàng xóm. Tôi ôm Quân trên tay và luôn phải che chắn cho Quân để tránh người nhà lao ra ôm và giằng chiếc túi, vất vả lắm tôi mới đưa Quân vào đến nhà.

Mẹ đứng trong nhà nhìn ra, hai cánh tay gầy guộc chìa ra như muốn đỡ lấy Quân. Mẹ Đứng yên, không bước nổi và bỗng dưng đổ sập xuống... rồi mẹ lết ra, lết ra từng chút nhọc nhằn không cho ai đỡ mình. Tôi đật Quân vào chiếc ghế cạnh bàn uống nước và chạy ra dìu mẹ.

- Thằng Quân đó hử, bu đây này,mẹ thều thào nói trong khó nhọc.

Cả nhà râm râm tiếng khóc, tôi ngồi ôm mẹ một lúc rồi xin phép mẹ cho tôi về. Mọi người không ai cho tôi về, kể cả cái Yên và cái Chín đòi gọi điện báo cho vợ tôi. Tôi phải nói mãi và hứa bừa là sáng mai sẽ đến sớm thì mọi người mới đồng ý.

 Mọi công việc còn lại để đến sáng thứ hai.

Nhà tôi và các cháu mừng lắm khi thấy tôi về đến nhà, công việc suôn sẻ. Tắm rửa xong, tôi đang ngồi ăn cơm thì em Yên gọi điện báo cho tôi là việc tổ chức lễ truy điệu cho Quân có thay đổi, làm luôn ngày mai chứ không làm vào sáng thứ hai nữa. Yên nhắc tôi ngày mai 5:00 sáng anh đến để làm lễ nhập tiểu cho Quân.

Anh Hùng, thằng An, thằng Luật gọi cho tôi dồn dập vì anh em biết tôi đã về đến nhà đồng thời hỏi tôi về công việc cho ngày mai ra sao.

Chủ nhật, ngày 13 tháng 9

Trời mưa rất to. Đường phố ngập trắng băng. Dọn hàng cho bà xã xong là tôi đi mấy chục km để đến nhà Quân.

Lễ viếng liệt sĩ được gia đình tổ chức chu đáo. Anh Thanh giám đốc  cũng đội trời mưa đến thay mặt cho cơ quan tôi và cá nhân vào viếng Quân. Cô em vợ tôi và anh em trên Hà Tây cũng gửi về viếng Quân khiến cho hàng xóm rất cảm động.

Thằng An, anh Hùng xồm và thằng Luật đôn đáo tập hợp anh em để dẫn đường đến nhà Quân. Anh Hạnh, anh Tư tận Đăcpơ Gia lai; anh em khu vực Quảng Nam, Đà Nẵng, anh Nên, anh Hà ở Thanh Hóa, anh Sại và anh Đắc cùng các anh ở Nam Định và Thái Bình liên tục gọi điện ra chia buồn vấn an gia đình... Tôi lại phải lúi húi viết lời viếng vọng của đồng đội là thủ trưởng, đồng ngũ với Quân rồi đưa ra cho ban tổ chức chốc lại đọc trên loa làm bà con và ngay cả anh em chúng tôi và gia đình ai cũng cảm động.

Anh Tôn và Bội cũng liên tục gọi điện về. Anh Tôn bắt tôi "điểm danh từng người và dặn dò rất chu đáo" về việc tổ chức lễ truy diiệu cho Quân.

14:00, lễ truy điệu bắt đầu, anh em chúng tôi từng người, từng người một vào thắp cho Quân nén nhang. Làn khói xanh ngoằn ngòeo cuộn lên, trong lòng mỗi người chúng tôi ngổn ngang bao ý nghĩ. Cuộc sống của mình và đồng đội trở về còn nhiều gian nan, nhưng sự hy sinh của Quân và biết bao liệt sĩ, cũng vì sự an lành cho hôm nay. Mong sao thế hệ cháu con không bao giờ còn phải đổ máu xương, chúng được yên ổn học hành.

Từ nhà ra nghĩa trang khoáng hai cây rưỡi, chúng tôi quyết định thay nhau khiêng tiểu Quân nằm mà không đưa vào trong xe táng (tại sao tiểu nặng thế, thằng nào cũng cảm nhận thấy điều đó).

Nghĩa trang nắng như dội lửa. Buổi sáng thì mưa to, thế mà buổi chiều nắng nóng kinh người. Tôi chạy bộ ra nghĩa trang trước xem công tác tổ chức của chính quyền như thế nào.

Chẳng có gì cả ngoài chiếc băng rôn treo xộc xệch nhăn nheo "Lễ đón nhận hài cốt liệt sĩ Phạm Văn Quân ".

Bắt đầu có người khiêng một chiếc bàn trên có phủ tấm vải đỏ  quăng giữa sân không được ngay ngắn cùng hai vòng hoa kê tại đó. Mấy người lúi húi kê loa máy. Cậu phụ trách âm thanh cho chạy một bản nhạc mà bây giờ  tuổi teen đang thịnh hành gọi là nhạc hithop gì đó. Điên tiết nhưng tôi vẫn nhẹ nhàng bảo cậu ta :

Sao lại bật nhạc này hả em?

Ông thì biết cái đ... gì mà nói . Cậu ta quăng vào mặt tôi một câu như vậy. Giá như bình thường thì tôi sẽ tống vào mõm thằng mất dạy một quả .Nhưng trong con mắt của bà con và gia đình bây giờ tôi giữ vị trí quan trọng nên tôi chẳng nói một lời nào cốt cho êm chuyện.

 Bà con hàng xóm, gia đình lục tục tìm chỗ tránh nắng vì ban tổ chức của UBND xã không căng cho một tấm bạt, không có một chiếc ghế cho các cụ ngồi. Mấy anh em chúng tôi đặt hài cốt của Quân ngay ngắn và đội nắng đứng cạnh Quân. Con cái Chín tức quá, nó bồng con nó và bỏ chiếc ô che trùm kín lên chiếc tiểu, mồm nói oang oang rồi khóc:

- Ngày xưa bác tôi đi bộ đội  thì làng xã trống rong cờ mở, mấy chục năm rồi bây giờ mới tìm thấy về, làm thế này thì thử hỏi có được không? Tôi che cho bác tôi nằm là sai à ???

Bà con đi dự lễ truy điệu bắt đầu phản đối về công tác tổ chức của xã.

Mấy ông bụng to bắt đầu nhìn nhau.

Mấy thằng lính không nói năng gì chỉ thấy chảy nước mắt.

Tôi tiến đến chiếc bàn kê tiểu bỏ chiếc ô ra đưa trả cho cháu con cái Chín và nhẹ nhàng nói:

-   Không phải nói trong lúc này, cháu nghe bác đi.

Ban tổ chức làm việc. Một vị lên đọc tiểu sử của Liệt sĩ và nói cái gì đó không đáng nghe

…Nay chính quyền địa phương và gia đình đã tìm thấy mộ của liệt sĩ và mang về quy tập tại nghĩa trang quê nhà...

Có tiếng la ó trong các lùm cây của nghĩa trang vang lên.

Sau một lúc bối rối, vị "đáng kính" kia nói tiếp:

- Sau đây mời các cơ quan đoàn thể, bà con và gia đình đưa liệt sĩ tới nơi an nghỉ cuối cùng...

Không biết ai nói vọng ra:

Phải để cho đồng đội của liệt sĩ phát biểu theo chương trình, thất đức...nhẫn tâm !

Theo phân công, thì tôi đã giao việc này cho thằng Luật từ buổi sáng. Nội dung là cám ơn các cấp chính quyền địa phương đã tổ chức lễ đón nhận đồng đội chúng tôi về nhưng đến nước này thì tôi quyết định lên nói.

Vẫn cái vị "đáng kính " kia ghé tai tôi nói nhỏ rồi "lặn" mất:

- Bác thông cảm, em quên mất không mời bác phát biểu.

- Kính thưa mẹ, Kính thưa hương hồn các liệt sĩ đang yên nghỉ tại đây, nghĩa trang liệt sĩ quê nhà, kính thưa Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, ủy ban mặt trận tổ quốc xã Đại Bản huyên An Dương thành phố Hải Phòng.... ... đồng chí Quân đã chiến đấu dũng cảm đến viên đạn cuối cùng và anh dũng hy sinh.... để lại niềm xót thương..... tự hào vì có người đồng chí như Quân....chúng con xin được thay mặt Quân để cùng gia đình chăm sóc mẹ...

…Khi biết chúng tôi đến địa phương để tim và mang đồng chí Quân về, lãnh đạo huyện Ia Grai đã ân cần đón tiếp giúp đỡ và lưu luyến chia tay liệt sĩ trở  về quê nhà...

....Thay mặt những đồng đội của Quân, tôi xin trân trọng cám ơn tới các cấp lãnh đạo địa  phương đã quan tâm tổ chức đồng đội tôi về an nghỉ tại nghĩa trang quê nhà....Rất nhiều tiếng khóc và cũng rất nhiều kẻ cúi gằm mặt...

 Anh em chúng tôi đưa Quân về nơi an nghỉ cuối cùng tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà trong nước mắt đầm đìa. Thế là Quân, đồng đội của tôi đã trở về quê hương sau một chuyến đi dài hơn 30 năm.

Nghĩa trang nơi Quân nằm gần đó có một trường học mà ở đó có thể nghe thấy tiếng các cháu đọc bài. Không biết ngày xưa Quân có học ở mái trường đó không. Không biết ngày xưa Quân có thả diều bắt bướm, chơi trận giả mồ hôi mồ kê nhễ nhại chạy về tu nước ừng ực rồi dụi đầu vào lòng mẹ rồi vụt chạy ra con đường dẫn vào nghĩa trang hay không.

Tôi lững thững bước thấp bước cao cùng đoàn người đưa Quân vào nấm mồ lạnh lẽo đầy nước...Có ai đó xô tôi ngã, chiếc máy ảnh văng đi đâu tôi cũng chẳng thèm đoái hoài. Đồng đội tôi đỡ tôi dậy. Chúng tôi đặt Quân ngay ngắn. Tôi nhoài người ôm lấy Quân lần cuối:

  - Mày về với mẹ và các em rồi đấy, nằm ở đây nhé, chúng tao sẽ thường xuyên lui tới thăm mẹ và thăm mày.

Tôi không ra UBND xã để tiếp xúc theo lời mời của lãnh đạo xã mà tạt ra quán nước đầu làng cùng với anh em. Tôi gọi cho anh Tôn và thằng Bội nói sự thật về buổi đưa tiễn Quân về nơi an nghỉ  cuối cùng:

- Chúng em đã làm hết khả năng những gì có thể làm được. Thực ra công tác tổ chức của địa phương kém lắm anh à. Lúc nãy trả lời anh qua điện thoại em đã nói dối để anh yên lòng nhưng nghĩ như thế không phải nên em nói thật với anh.

 Đầu máy bên kia im lặng một lúc sau đó mới có tiếng của anh Tôn:

- Thôi chú Lâm à, như vậy là anh thấy hết được tình đồng đội của anh em mình, giá trị ở chỗ đó, quý ở chỗ đó. Cuộc đời là thế thì biết làm sao được. Thằng Quân nó biết hết đó, nó sẽ vặn cổ những thằng bố láo bố toét. Cốt nhất ở tình cảm anh em đồng chí đồng đội. Nếu có điều kiện, thỉnh thoảng anh em qua lại thăm nom bà cụ chú Lâm ạ. Cho anh gửi lời hỏi thăm mẹ, mọi thành viên trong nhà và anh em "dê" 15 mình ngoài đó.

Lời kết ( cho chuyến đi tìm  liệt sĩ Phạm văn Quân)

Quân ngã xuống trên mảnh đất bạn ngày 7/8/1979 nhằm ngày 14/7 âm lịch. Khi nhận tin Quân hy sinh, vào cuỗi năm đó, gia đình đã đi tìm mộ của Quân và đằng đẵng 30 năm trời gia đình tìm không thấy. Cái ngày 28 tháng 8 năm 2009 được coi là cái mốc của việc đồng đội chúng tôi đi tìm nhau.

Sau 7 ngày tìm kiếm và dò hỏi, kiểm tra chúng tôi đã tìm thấy Quân (Sau đúng ngày dỗ lần thứ 30 của Quân có một ngày). Cũng lấy mốc từ cái ngày kỉ niệm ngày nhập ngũ 28/8/2009 thì 12 ngày sau chúng tôi đã mang được Quân về cho mẹ.

Vậy là 7 ngày bằng 30 năm, 30 năm bằng nửa đời người và cũng bằng ngần ấy thời gian cha mẹ vật vã trong cơn đau dằng xé vì đứa con hy sinh nơi chiến trường xa không biết nằm đâu.

Điều không ngờ.

Tôi nhập ngũ đi từ tiểu khu Đinh Tiên Hoàng, Khu Hồng Bàng thành phố Hải Phòng, đâu có biết Quân tận xã Đại Bản, một xã nằm sát địa phận của tỉnh Hải Dương. Anh em chúng tôi vào cùng một đại đội huấn luyện bên Thủy nguyên và cùng vào mặt trận một ngày, được biên chế vào cùng một tiểu đoàn chiến đấu.

Ngồi cùng mâm 6 người với nhau được vài bữa, nói với nhau được dăm ba câu chuyện, chia cho nhau miếng bánh trên tàu vào nam, cho nhau trái dừa ở Prayveng... Mang tiếng là đồng hương xa nhà đi chiến đấu nhưng trong điều kiện tác chiến, các đại đội thường đi độc lập nên chúng tôi ít có điều kiện gần gũi nhau. Trong điều kiện chiến đấu ác liệt, nhiều khi ngày nào cũng có đồng đội hy sinh thì làm sao mà nhớ hết được.

Trước ngày Quân hy sinh, nó nói gở miệng mà một số anh em biết (hình như lính hay nói gở là sau đó thể nào cũng có chuyện xảy ra). Nó đem ba lô ra lục và chia đồ cho anh em trong tiểu đội. Ngày hôm sau, khi lên đường đi làm nhiệm vụ nó còn nói với mấy anh em nuôi quân là "từ hôm nay cắt cơm tao"và nó đi mãi.

Chẳng thể ngờ được người mà sau ngần ấy năm là đồng đội của Quân ngồi trên tàu vào nam một mình để đi tìm, mang bạn về là tôi, thằng Lâm con, dân cày đường nhựa chính  cống (Quân bảo tôi như thế) khi đi bộ đội nó chỉ nặng 39,5 kg.

Chẳng thể ngờ được sau ngần ấy năm người đại đội trưởng của chúng tôi lặng lẽ bế Quân từ trong nấm mộ ở một vùng xa xôi của tây nguyên giao cho đồng đội của Quân là tôi mang chút cốt nhục còn lại về cho mẹ. Chẳng ngờ được sau ngần ấy năm, trong chuyến tàu ngược ra bắc đêm đó có một thằng ngồi ôm xác một thằng cả một đêm ngủ gà ngủ vịt đã bật òa khóc khi giật mình thảng thốt thấy cái bóng lờ mờ của Quân cùng với cái tật nói lắp của Quân: " Lâm con ơi, anh em chúng nó bảo mày tìm mẹ cho chúng nó ..." để cho cái Chín cái Yên phát sợ.

Tôi làm nghề phát hành phim, xúc cảm biết bao lần về những tấm gương hy sinh quả cảm trên phim ảnh, băng đài. Nhưng đó là những cảm xúc gián tiếp. Những ngày đi tìm hài cốt đồng đội trở về, trong tôi có một sức mạnh và thôi thúc như có ai đó dục giã…Tôi hiểu rằng đó là nhịp đập trái tim vì đồng đội đã dẫn dắt và tiếp sức cho mình vượt qua. Phía trước, việc công, việc riêng còn bề bộn, sẽ lại có những động lực nào thúc giục mình trong quỹ thời còn lại. Tôi ngẫm nghĩ nhiều. Những kẻ vô cảm hời hợt với những hy sinh của người lính, sẽ chẳng tạo nên đốm lửa nào. Nó chỉ phản cảm, dập tắt động lực vươn tới của người dân yêu công lý, đậm tình người.

Ý nghĩa cao cả của những năm tháng Bảo vệ Tổ quốc, tình đồng đội, đồng hương vẫn còn nhiều năng lượng để tiếp sức cho những cựu binh chúng tôi.

 

Bùi Thế Lâm