Thượng tá Đoàn Đình Tinh - Hơn 14 năm đi tìm hài cốt liệt sĩ

Cứ mỗi khi mùa khô đến, Thượng tá Đoàn Đình Tinh cùng cán bộ, chiến sĩ đội chuyên trách K70, Cục Chính trị Quân khu lại lên đường thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ Quân tình nguyện Việt Nam hi sinh tại chiến trường Campuchia để đưa các anh trở về đất mẹ.

Thượng tá Đoàn Đình Tinh - Hơn 14 năm đi tìm hài cốt liệt sĩ

Thượng tá Đoàn Đình Tinh trong lễ bàn giao hài cốt liệt sĩ giữa tỉnh Tbông Khmum với Đội K70.

Những bài học không có giáo án

Nhập ngũ năm 1991, năm 2006, khi đang là Đại đội trưởng Đại đội 11, Tiểu đoàn 6, Sư đoàn 5, đồng chí Đoàn Đình Tinh được điều động về nhận nhiệm vụ là Phân đội trưởng Đội K70. Đến tháng 7/2018, anh được cấp trên tin tưởng giao cương vị mới là Đội trưởng Đội K70. Hơn 14 năm trôi qua anh gắn liền với công tác tìm kiếm, cất bốc, hồi hương liệt sĩ Quân tình nguyện Việt Nam hi sinh tại chiến trường Campuchia.

Thời gian đầu, khi đưa bộ đội vào trong dân thực hiện nhiệm vụ khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, anh gặp phải rất nhiều khó khăn về ngôn ngữ giao tiếp, địa hình, thời tiết và phong tục tập quán của nước bạn. Để khắc phục, anh nhờ đồng đội tìm sách dạy tiếng Khmer rồi tự học, mỗi ngày học 2-3 từ, từ nào khó phát âm thì anh học từ đồng chí, đồng đội, rồi chủ động đi tìm hiểu địa bàn, lên kế hoạch công việc cụ thể.

Tuy vậy, bàn tay người lính đã quen với súng đạn, huấn luyện thao trường, nay cầm cuốc, xẻng tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ không tránh khỏi lúng túng, bỡ ngỡ và nỗi sợ bản năng. Không có bất cứ một giáo trình nào về việc tìm hài cốt mà sẽ vừa làm vừa tìm hiểu, học hỏi, rút kinh nghiệm. Do vậy, là người cán bộ phân đội, anh thực hiện "3 cùng" với chiến sĩ "cùng ăn, cùng ở, cùng làm", trực tiếp hướng dẫn đào tìm, động viên tinh thần anh em.

Đi qua hơn 8 tỉnh, thành Campuchia

Hơn 19 năm qua, dấu chân của các chiến sĩ Đội K70 đi qua hơn 8 tỉnh, thành Campuchia. Mỗi đợt đưa quân sang, anh đều thực hiện tốt công tác khảo sát, nắm thông tin, tuyên truyền sâu rộng đến từng phum, sóc, phối hợp với lực lượng của nước bạn, chính quyền địa phương và Ban chỉ đạo để thu thập những nguồn tin, manh mối quan trọng có được từ người dân địa phương.

Do đặc thù làm việc trên đất bạn, thời tiết khắc nghiệt, bom đạn còn sót lại sau chiến tranh, phần lớn hoạt động tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đều bằng sức người. Bởi vậy, Thượng tá Đoàn Đình Tinh luôn chủ động hướng dẫn các chiến sĩ cách phân biệt được hài cốt bộ đội Việt Nam, các kỹ năng đào đất, cuốc đất sao cho nhanh, gọn, bền sức, không để sót và không chạm vào di thể liệt sĩ.  

Thượng tá Đoàn Đình Tinh Hơn 14 năm đi tìm hài cốt liệt sĩ
Đội K70 tiến hành quy tập hài cốt liệt sĩ ở nước bạn Campuchia.

Khó khăn, gian khổ nhất với những người lính Đội K70 không phải là sự thiếu thốn về nhân lực, vật lực mà điều các anh lo hơn cả là theo năm tháng địa hình, địa vật thay đổi, các di vật, hài cốt, dấu vết lịch sử mất dần đi và quan trọng không phải thông tin nào người dân hay người dẫn đường đưa tin đều là chính xác. Các nhân chứng phần lớn đã chết hoặc già, yếu, chỉ nghe con cháu kể lại nên thông tin về liệt sĩ ngày một ít, không còn chuẩn xác.

Có những trường hợp chỉ có thông tin về một hài cốt nhưng phải mất 10-15 năm tìm kiếm vẫn không có kết quả. Cũng có vị trí, đội phải đào tới hàng chục lần, mất rất nhiều thời gian và công sức, khối lượng đất, đá lên tới hàng trăm mét khối mới phát hiện được những mẩu xương đã vụn, đen sạm và di vật của bộ đội ta.

Trăn trở lớn nhất của Thượng tá Đoàn Đình Tinh là chưa trả được tên cho các liệt sĩ. Anh còn nhớ, năm 2012, đội quy tập gần 100 hài cốt được chôn tập thể ở phum Khlay, xã Tà Rịa, tỉnh Tbông Khmum sau 3 lần nỗ lực tìm kiếm nhưng đội lại không có manh mối hay bất kì thông tin nào của các liệt sĩ. Anh chia sẻ: "Ngày nào chưa trả được tên cho các anh, các chú thì ngày đó tôi và đồng đội vẫn day dứt, áy náy vô cùng. Bởi các anh, những người con của Tổ quốc, khi hi sinh chẳng để lại tên, tuổi, chẳng để lại địa chỉ nhưng các anh mãi sống trong trái tim của triệu triệu đồng bào. Chúng tôi sẽ cố gắng, kiên trì hơn nữa để tìm kiếm và đưa các anh sớm trở về quê hương".

Với những người lính làm nhiệm vụ đặc biệt, có ý nghĩa nhân văn cao cả ấy, khi vẫn còn những liệt sĩ chưa được trở về với đất mẹ Việt Nam, họ vẫn tiếp tục lên đường.

Quỳnh Nhi